با ما همراه باشید
عطاران عطاران

سینمای ایران

ورود غیرکمدی‌ها ممنوع | سلسله یادداشت‌هایی از محمدحسین گودرزی

مرور فروش فیلم‌های دهه‌ی ۹۰، به‌ترتیب سال نمایش – قسمت اول

مهم‌ترین تیتری که از بعضی صفحات سینمایی در پایان سال ۹۲ به‌خاطر دارم این است: «تعداد مخاطبان سال ۸۸، به‌ نصف رسید.» سینمای ایران از حدود ۱۸میلیون قطعه بلیت فروخته‌شده در سال ۸۸ به حدود ۷میلیون قطعه رسیده بود. این سقوط تدریجی پنجاه‌درصدی، میزگردها و پرونده‌های مکتوب زیادی را برای بررسی دلایل ماجرا ترتیب داد. سینمای ایران از سال ۸۸ تا ۹۲ با نوسان بین این دو آمار بلیت فروخته‌شده درجریان بود. چیزی که از سقوط یک‌باره جلوگیری کرده بود و سیاست‌ها و اختلافات عجیب فرهنگی در دولت وقت را کمی مهار کرده بود، کمدی‌ بود. سال ۹۰، معلم شیمی شوخ‌چشم و نامرتبی درشمایل رضا عطاران در «ورود آقایان ممنوع» در جدول فروش، بالاتر از «اخراجی‌ها ۳» ایستاد و البته هزینه‌ی ساختش حدود نصف هزینه‌ی ساخت اخراجی‌ها بود. سینمادوستانی که دهه‌ی هشتاد را رصد کرده بودند، شک کرده بودند به یک‌کاناله‌شدن سینمای ایران و انحصار کمدی، اما کشف استعدادهای زیادی را در دهه‌ی هشتاد تجربه کرده بودند و هم‌چنان به فیلم‌های جریان روشن‌فکری امیدوار بودند. یک‌سال دیگر زمان لازم بود تا امیدشان بیش‌تر رنگ ببازد. سال ۹۱، بعد از مورد استثنایی «کلاه‌قرمزی و بچه‌ننه»، عطاران این‌بار با «خوابم می‌آد» در جدول فروش فیلم‌ها بالاتر از «گشت ارشاد» و دیگر فیلم‌ها ایستاد. همان‌سال حضور عطاران در «بی‌خود و بی‌جهت» کاهانی هم به جایگاه پایینی در جدول فروش منجر نشد. سرانجام سینمای ایران بنابه ده‌ها دلیل ازجمله انواع دعواهای صنفی و گروهی، کمبود سالن‌های سینما در تهران و شهرستان‌ها و مدیریت فرهنگی باری‌به‌هرجهت و کلافه‌کننده‌ی روزهای آخر دولت وقت، به اغمایی یک‌ساله فرورفت. کم‌ترین تعداد مخاطب در تاریخ سینمای ایران درسال ۹۲ تجربه شد.

سینمای دهه نود ایران

در آن سال، رضا عطاران کجا بود؟ با تجربه‌ی فیلم غیرکمدی «دهلیز» در ده‌تای اول فروش بود. به‌شکلی تصادفی و البته تأثیرپذیرفته از ممیزی‌ها و جدل‌ها، در جدول فروش ۹۲، بعد از «رسوایی» ده‌نمکی که با ۴میلیارد درصدر بود، «هیس دخترها فریاد نمی‌زنند»، «حوض نقاشی»، «پل چوبی»، «دربند» و «دهلیز» درنبود کمدی‌ها جایی درمیان ده‌فیلم اول کم‌مخاطب‌ترین سال سینما پیدا کردند. یادم می‌آید همان موقع قرار بود «استرداد» علی غفاری، که سیمرغ بهترین فیلم را درحضور دربند شهبازی گرفته بود، نقش مهمی در جدول فروش داشته باشد؛ که خب نه اکران محکمی داشت و نه کسی جذب فیلم شد. امروز هم کم‌تر کسی استرداد را به‌خاطر می‌آورد. هفت‌وخرده‌ای میلیون قطعه بلیت فروخته‌شده در ۹۲ را یادتان باشد تا برسیم به حدود ۲۸میلیون بلیت فروخته‌شده در سال ۹۷. دلایل متعددی بعد از خواب یک‌ساله‌ی سینما، به تعداد مخاطبان افزود. مهم‌ترین‌شان ورود سرمایه‌های خصوصی کلان به بخش سالن‌سازی و سینماداری و رواج پردیس‌سازی بود که در یکی از شماره‌های بعدی به‌سراغش می‌رویم. سال ۹۳ سینمای ایران توانست ۱۲میلیون قطعه بلیت بفروشد. «شهر موش‌ها» با ۹میلیارد فروش، که از مجموع فروش فیلم‌های رده‌ی دوم و سوم جدول آن سال هم بالاتر بود، در رده‌ی نخست فروش سال ایستاد. رده‌ی دوم متعلق به کنجکاوی مربوط به هشت‌سال قبل تماشاگران آتش‌بس بود که با قسمت دوم فیلم تهمینه میلانی به سینما آمدند و اما رده‌های بعدی از اتفاق مهمی در سینمای ایران خبر می‌دادند. عطاران بعد از موفقیت در سال۹۰  و ۹۱ و بلافاصله پس از مکث یک‌ساله‌ی سینمای ایران، با حضور در سه فیلم پرفروش سال ۹۳، پیام مهمی برای ما داشت. درسال ۹۳ کسی فکرش را نمی‌کرد سه کمدی به‌هم‌نامربوطِ «طبقه‌ی حساس»، «رد کارپت» و «کلاشینکف» آزمون‌وخطاهایی برای احاطه‌ی گیشه‌ی ایران توسط کمدی‌ها و به‌خصوص عطاران باشد. کلن جدول فروش سال ۹۳ خیلی با ما صادق بود؛ «معراجی‌ها»ی ده‌نمکی را عقب‌تر از رسوایی‌ سال قبلش نگه داشته بود (به‌مرور هم همین شد و ده‌نمکی از لیست عوامل پرفروش حذف شد)، کیایی که در آغاز دهه برای «ضدگلوله» سیمرغ گرفته بود، در سال ۹۳ با «خط ویژه» بار دیگر در اذهان عمومی قوت گرفت، «آذر، شهدخت، پرویز و دیگرانِ» افخمی که دو سمیرغ عجیب هم گرفته بود، هیچ جایگاهی در گیشه پیدا نکرد و خیلی نکات دیگر. بحث موفقیت عطاران و برخی اسم‌های کامیاب و جریان‌های ناکام در فروش را، همین‌طور به‌ترتیب سال، در شماره‌ی بعدی دنبال خواهیم کرد و بعد از آن حساب‌وکتاب و ریاضی را از سری مرورمان کنار می‌گذاریم و درباره‌ی داستان چند فیلم و چند سکانس، خودمانی‌تر حرف می‌زنیم.

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

سینمای ایران

من این فیلم را اینطور نمی‌دیدم | داستان روز واقعه

روز واقعه

من این فیلم را اینطور نمی‌دیدیم | داستان روز واقعه

اختصاصی از آرت‌تاکس: داستان روزهایی که نگذاشتند بهرام بیضایی مهم‌ترین فیلم سینمای ایران درباره‌ی واقعه‌ی عاشورا را خودش بسازد

شکی نیست که «روز واقعه» مهم‌ترین فیلم سینمای ایران درباره‌ی واقعه‌ی عاشوراست اما این عنوان را در تمام این سال‌ها به واسطه‌ی متن بهرام بیضایی نثار این فیلم کرده‌اند، تا اجرای شهرام اسدی. با این حال، به‌نظر می‌رسد وقت آن رسیده باشد که بپرسیم «روز واقعه»ی کنونی، چه اندازه فیلمی از آنِ بهرام بیضایی‌ست و خود او چه میزان از فیلمی که نگذاشتند خود بسازد رضایت دارد. فیلم‌ساز به هجرت رفته‌ی این سال‌ها، تنها یک‌بار دراین‌باره صحبت کرده.

 

بازخوانی روز واقعه‌ی بهرام بیضایی در آرت‌تاکس

 

 

در گفت‌وگویی با جواد طوسی. او آن روزها را این‌گونه تعریف می‌کند:
روز واقعه را نگذاشتند خودم بسازم. لااقل ده تا کارگردان عوض شد و من تعجب می‌کردم که این همه آدم نمی‌توانند این فیلم را بسازند. حتا گفتند واروژ کریم مسیحی این فیلم را بسازد. خوشحال می‌شدم اگر او این فیلم را می‌ساخت. حتا اسم آقای محمدرضا اصلانی را آوردند. خیلی‌ها عقیده داشتند که چند جای فیلم را باید عوض کنم، امّا من برای عوض کردن نرفتم. به‌هرحال آقای شهرام اسدی مهارتش را داشت که لااقل تعداد جاهایی را که می‌خواستند عوض شود به سه برساند و فیلمی بسازد شبیه فیلم‌هایی که قرار است از تلویزیون پخش شود… اصلن نمی‌خواهم بگویم راضی هستم یا نه. تمام حرف من این است که من این فیلم را این‌طور نمی‌دیدم. این فیلم شباهتی به فیلم‌هایی که داشتم ندارد.

 

 

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

ادامه مطلب

سینمای ایران

فرشته طائرپور ۱۴۰۰ – ۱۳۳۱

فرشته طائرپور

فرشته طائرپور ۱۴۰۰ – ۱۳۳۱

تهیه‌کننده، نویسنده و فعال صنفی سینمای ایران بر اثر ابتلا به کرونا درگذشت. فرشته طائرپور نخستین تهیه‌کننده زن ایرانی بود که به عنوان رئیس هیئت‌مدیره‌ی خانه سینما (بزرگ‌ترین سندیکای صنفی سینماگران ایرانی) فعالیت کرد. خانم طائرپور ۶۹ساله بود‌.

طائرپور در بهمن ۱۳۳۱ در تهران به دنیا آمد و فارغ‌التحصیل کارشناسی ادبیات انگلیسی بود. او مدتی را به عنوان نویسنده و عضو هیئت تحریریه در مجله زن مشغول به کار شد و در سال‌های بعد ضمن مدیریت مرکز نگارش ویرایش کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با گروه‌های کودک و نوجوان شبکه‌های اول و دوم سیما در مقام مشاور و نویسنده همکاری داشته‌است. طائرپور به دنبال فعالیت ادبی در حوزه کودکان و نوجوانان از سال ۱۳۶۶ در زمینه سینمای کودک نیز به کار پرداخت.

 

فرشته طائرپور : جایزه‌ی بهترین فیلم‌نامه‌ی ژانر موزیکال خستگی طعنه‌ی دیگران را از بین برد!

 

خانه ادبیات و هنر کودکان و نوجوانان که طائرپور مدیرعامل آن است تاکنون بیش از ده فیلم سینمایی و حدود بیست هزار دقیقه آثار ویدئویی تهیه کرده‌است. طائرپور تجربه‌ی داوری جشنواره‌ی فیلم فجر را داشت و جوایز متعددی در کارنامه دارد.

آرت‌تاکس درگذشت خانم طائرپور را به دخترش غزل شاکری و خانواده‌ی گرامی‌اش، جامعه‌ی سینمای ایران و دوستداران این سینما تسلیت می‌گوید.

 

 

 

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

ادامه مطلب

خبر

خودمان دردمندیم اما آغوش‌مان به روی همسایه باز باشد

افغانستان

خودمان دردمندیم اما آغوش‌مان به روی همسایه باز باشد

انجمن صنفی فیلم‌نامه‌نویسان سینمای ایران با صدور بیانیه‌ای ضمن محکوم‌کردن رخدادهای امروز افغانستان و سکوت جهانی، خواستار همراهی حاکمیت و مردم ایران با شرایط هولناک مردم افغانستان شد.
متن بیانیه‌ی انجمن صنفی فیلم‌نامه‌نویسان سینمای ایران به شرح زیر است:
زنان و کودکان اولین قربانیان جنگ هستند. آن‌چه در افغانستان می‌گذرد، فاجعه‌ای اخلاقی است. آنانی که با طالبان معامله کرده‌اند و مردم افغانستان را به مسلخ این زشتکاران بداندیش فرستاده‌اند، انگار حافظه‌ای برای یادآوری نداشتند که طالبان ثابت کرده‌ به هیچ اصول اخلاقی و عهدی پای‌بند نیست.
ما فیلم‌نامه‌نویسان سینمای ایران نگرانیم. نگران از آن‌چه که قرار است بر سر مردم افغانستان بیاید. گفته‌اند برای سیاستمداران مردم یا وسیله هستند یا دشمن، دولت‌ها می‌آیند و می‌روند و این مردم هستند که زندگی نمی‌کنند، کشته می‌شوند.
درخواست می‌کنیم و انتظار داریم: مرزها را به روی هنرمندان، نویسندگان، روشنفکران و هر افغان‌ای که نمی‌تواند تحت حاکمیت طالبان زندگی کند باز کنید، مرزها را به روی زنان و دختران و کودکان افغان باز کنید، کمک کنید کشته نشوند، کمک کنید منتقل بشوند به کشورهایی که اعلام کرده‌اند پذیرای پناه‌جویان هستند.

مردم ما زیر بار خشکسالی، گرانی و بیماری کرونا در حال تباه شدن هستند اما آغوش‌شان برای مردمی که سرزمین مادری‌شان را از دست داده‌اند، باز است.
با چشمی گریان و قلبی اندوهگین، نگران زنان و کودکان و نخبگان افغان و هر آن‌کس از این ملت که می‌خواهد دور از اندیشه‌ی طالب زندگی کند هستیم. کمک کنید قتل‌عام نشوند، به بردگی بُرده نشوند.

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

 

ادامه مطلب

محبوب‌ترین‌ها