با ما همراه باشید
فروش فیلم ‌های دهه‌ نود فروش فیلم ‌های دهه‌ نود

سینمای ایران

رضا عطاران،سینمای اجتماعی و غلامرضا تختی | سلسله یادداشت‌هایی از محمدحسین گودرزی

مرور فروش فیلم ‌های دهه‌ نود ،به‌ترتیب سال نمایش- قسمت دوم

رسیدیم به سال ۱۳۹۴. تمام جدول‌های فروش ۹۴ تا ۹۷ در انحصار رضا عطاران است. در سال ۹۴، عطاران «نهنگ عنبر» را پس از «محمد رسول‌الله» (که علی‌رغم فروش ۱۴میلیاردی‌اش سنگین‌ترین عدم‌بازگشت سرمایه‌ در سینمای ایران به‌حساب می‌آید) و درسال ۹۵، «من سالوادور نیستم» را بعد از «فروشنده» به جایگاه دوم فروش در این دوسال متوالی رساند. درسال ۹۴ حضور عطاران در کمدی نه‌چندان قدرت‌مند «گینس»، این فیلم را به فروشی بالاتر از فروش فاتح سیمرغ‌های جشنواره‌ی قبل، یعنی «رخ دیوانه» رساند. سال ۹۵ هم زور هیچ‌کدام از فیلم‌های پرسروصدای «ابدویک‌روز»، «لانتوری» و «بادیگارد» به من سالوادور نیستم نرسید و حتا رضا عطاران با فیلم فراموش‌شده‌ی «دراکولا» در جذب مخاطب، بیش‌از مجموع فروش فیلم‌های «ایستاده در غبار» و «خشم و هیاهو» موفق بود. در سال ۹۶، عطاران با «نهنگ عنبر ۲» برای اولین‌بار رقم ۲۰میلیاردتومان را جلوی فروش یک فیلم ایرانی به‌ثبت رساند. ۹۶سالی‌ست که امپراطوری کمدی‌ها در ایران به همه ثابت شد؛ پرفروش‌های قبلی مثل گروه‌های نهنگ عنبر و گشت ارشاد در این سال به تکاپوی نمایش قسمت دوم‌شان افتادند، منوچهر هادی هم با «آینه بغل» به ۲۰میلیارد فروش (و فقط کمی کم‌تر از نهنگ عنبر) رسید، گروه «خوب، بد، جلف» تلاش کرد هرچه‌زودتر زوج‌سازی موفقش در تلویزیون را به هیاهوی پررونق کمدی‌ها اضافه کند و مهران مدیری هم مثل ما درجریان اخبار رونق خوش‌اقبالی کمدین‌ها در پردیس‌ها قرار داشت و با فضای متفاوت «ساعت ۵ عصر» به فروش ۹ میلیاردی در جدول فروش سال ۹۶ رسید. جدول فروش سال ۹۶ عجیب‌ترین پیام را به ‌دست صاحبان سرمایه، بازیگران، سینمادارها و فیلم‌سازان رساند: تا اطلاع ثانوی تنها راه احتمالی بازگشت سرمایه، کمدی مردم‌پسند است. در این سال، «رگ خواب» حمید نعمت‌الله با حضور موفق لیلا حاتمی، بعد از «نهنگ عنبر ۲»، «آینه بغل»، «گشت ارشاد ۲»، «خوب، بد، جلف»، «اکسیدان»، «ساعت ۵ عصر» و «خالتور» در جایگاه هشتم جدول فروش فیلم‌ها قرار گرفت. «بدون تاریخ، بدون امضا»، «ماجرای نیمروز»، «تابستان داغ» و «سدمعبر» هم پشت‌سر فیلم نعمت‌الله حتا تا جایگاه سی‌ام جدول فروش ۹۶ پایین آمدند. ۹۶ این‌گونه بهشت کمدی‌ها و محل تردید علاقه‌مندان به سینمای هنری و تجربی شد. رسیدیم به ۹۷. ابوالحسن داودی خیلی‌‌زود پیام واضح سینمای ایران را فهمید. به‌جای فیلم‌ساختن درحوالی رخ دیوانه، و فرجام توجه و فروشی کم‌تر نسبت به کارهای عطاران، در هزارپا با خود عطاران هم‌کار شد. البته محبوبیت عطاران برای تماشاگران مهم‌تر از نام کارگردان فیلم‌ها بود. درسالی‌که ۲۷میلیون قطعه بلیت فروخته شد، عطاران با هزارپا و فروش ۳۸میلیاردتومانی به‌ بیش‌از دوبرابر فروش فیلم دوم جدول این‌سال رسید؛ فیلم دوم یعنی مصادره و بازهم با حضور خود عطاران. ۹۷ این‌گونه به پایان رسید. در نیمه‌ی دوم دهه‌ی نود عیان‌تر از همیشه فهمیدیم که جشنواره‌ی فجر برای خودش یک مسیری را می‌رود، مدیران فرهنگی و ممیزی‌ها کار خودشان را می‌کنند و مردم هم راه خودشان را می‌روند. سال ۹۸، که درمجموع یک‌ونیم‌میلیون بلیت فروخته‌شده‌ی کم‌تر نسبت به سال ۹۷ داشت، سال آخرین ثبت رکورد فروش در سینمای ایران بود؛ مطرب با فروشی نزدیک به ۴۰میلیاردتومان به پرفروش‌ترین فیلم سینمای ایران تبدیل شد و کرونای ۹۹، ثبت رکوردهای جدید فروش را تا اطلاع ثانوی به‌تعویق انداخت. البته که خیلی از ثبت رکوردها، نتیجه‌ی تورم و گرانی قیمت بلیت‌اند؛ اما مطرب و هزارپا صرف‌نظر از سهم تورم در افزایش فروش فیلم‌ها، پرمخاطب‌ترین‌ها هم بودند. سومین فیلم پرفروش دهه، به یکی از مصادیق همان صفت «اجتماعی» مختص فیلم‌های این دهه برمی‌گردد؛ فیلم «متری شش‌ونیم». این فیلم درکنار «شبی که ماه کامل شد»، «چشم‌‌و‌گوش‌بسته»، «سرخپوست» و استثنای محمد رسول‌الله تنها فیلم‌های غیرکمدی رده‌بندی بیست فیلم پرفروش دهه‌ی ۹۰ هستند.

 

فروش فیلم‌های دهه‌ی نود

 

سه نکته‌ی پایانی بررسی فروش فیلم‌ها
نخست این‌که زوج‌سازی کاراکترها در ساخت «تگزاس ۱ و ۲» و «خوب، بد، جلف» و هم‌چنین «چشم‌‌و‌گوش‌بسته» درکنار تک‌افتادگی قدرت‌مند عطاران، نقش مهمی در رده‌بندی نهایی بیست‌وپنج فیلم پرفروش این دهه داشتند.
نکته‌ی دوم این‌که سازمان‌های مضمون‌گرایی چون اوج که هدف‌شان همواره ترویج مفاهیم خاصی بوده، علی‌رغم تولیدهای فراوان، به ابتدایی‌ترین قدم مدنظرشان، یعنی دیده‌شدن آثار هم نرسیدند. «به وقت شام» پرفروش‌ترین فیلم اوج است که درحدود جایگاه بیستم پرفروش‌های دهه است. زوج‌سازی‌ها، نمایش فقر و خشونت و هر ترفند دیگری، نسبت به آثار ارزشی راحت‌تر مخاطبان ایرانی دهه نود را برای خرید بلیت مجاب کردند.۹۶ این‌گونه بهشت کمدی‌ها و محل تردید علاقه‌مندان به سینمای هنری و تجربی شد. رسیدیم به ۹۷. ابوالحسن داودی خیلی‌‌زود پیام واضح سینمای ایران را فهمید. به‌جای فیلم‌ساختن درحوالی رخ دیوانه، و فرجام توجه و فروشی کم‌تر نسبت به کارهای عطاران، در هزارپا با خود عطاران هم‌کار شد. البته محبوبیت عطاران برای تماشاگران مهم‌تر از نام کارگردان فیلم‌ها بود. درسالی‌که ۲۷میلیون قطعه بلیت فروخته شد، عطاران با هزارپا و فروش ۳۸میلیاردتومانی به‌ بیش‌از دوبرابر فروش فیلم دوم جدول این‌سال رسید؛ فیلم دوم یعنی مصادره و بازهم با حضور خود عطاران. ۹۷ این‌گونه به پایان رسید. در نیمه‌ی دوم دهه‌ی نود عیان‌تر از همیشه فهمیدیم که جشنواره‌ی فجر برای خودش یک مسیری را می‌رود، مدیران فرهنگی و ممیزی‌ها کار خودشان را می‌کنند و مردم هم راه خودشان را می‌روند. سال ۹۸، که درمجموع یک‌ونیم‌میلیون بلیت فروخته‌شده‌ی کم‌تر نسبت به سال ۹۷ داشت، سال آخرین ثبت رکورد فروش در سینمای ایران بود؛ مطرب با فروشی نزدیک به ۴۰میلیاردتومان به پرفروش‌ترین فیلم سینمای ایران تبدیل شد و کرونای ۹۹، ثبت رکوردهای جدید فروش را تا اطلاع ثانوی به‌تعویق انداخت. البته که خیلی از ثبت رکوردها، نتیجه‌ی تورم و گرانی قیمت بلیت‌اند؛ اما مطرب و هزارپا صرف‌نظر از سهم تورم در افزایش فروش فیلم‌ها، پرمخاطب‌ترین‌ها هم بودند. سومین فیلم پرفروش دهه، به یکی از مصادیق همان صفت «اجتماعی» مختص فیلم‌های این دهه برمی‌گردد؛ فیلم «متری شش‌ونیم». این فیلم درکنار «شبی که ماه کامل شد»، «لاتاری»، «سرخپوست» و استثنای محمد رسول‌الله تنها فیلم‌های غیرکمدی رده‌بندی بیست فیلم پرفروش دهه‌ی ۹۰ هستند.
سه نکته‌ی پایانی بررسی فروش فیلم‌ها
نخست این‌که زوج‌سازی کاراکترها در ساخت «تگزاس ۱ و ۲» و «خوب، بد، جلف» و هم‌چنین «چشم‌‌و‌گوش‌بسته» درکنار تک‌افتادگی قدرت‌مند عطاران، نقش مهمی در رده‌بندی نهایی بیست‌وپنج فیلم پرفروش این دهه داشتند.
نکته‌ی دوم این‌که سازمان‌های مضمون‌گرایی چون اوج که هدف‌شان همواره ترویج مفاهیم خاصی بوده، علی‌رغم تولیدهای فراوان، به ابتدایی‌ترین قدم مدنظرشان، یعنی دیده‌شدن آثار هم نرسیدند. «به وقت شام» پرفروش‌ترین فیلم اوج است که درحدود جایگاه بیستم پرفروش‌های دهه است. زوج‌سازی‌ها، نمایش فقر و خشونت و هر ترفند دیگری، نسبت به آثار ارزشی راحت‌تر مخاطبان ایرانی دهه نود را برای خرید بلیت مجاب کردند.

نکته‌ی آخر هم این‌که دیده‌نشدن «غلامرضا تختی» برای من یک راز است. چه‌قدر دیده‌نشد؟ تختی حدودن در رتبه‌ی سی‌ام جدول فروش سال ۹۸ قرار گرفت. وطن‌دوستی، تماشای یک فیلم ورزشی، علاقه به رویکردهای مستندگونه، حس نوستالژی، طرفداری از قهرمان‌ یا هر متر و معیار دیگری اگر حاکم بود بر ذائقه‌ی عمومی، تختی جایگاه بهتری داشت. نوشتن از آمار فروش و ذکر اعداد تمام شد. خسته شدید؟ تا به این‌جا که فقط یک‌سری جملات آماری نوشتم. چندساعت دیگر، با نگاهی به الگوهای رایج فیلم‌سازی در دهه‌ی نود ادامه می‌دهیم.

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

سینمای ایران

من این فیلم را اینطور نمی‌دیدم | داستان روز واقعه

روز واقعه

من این فیلم را اینطور نمی‌دیدیم | داستان روز واقعه

اختصاصی از آرت‌تاکس: داستان روزهایی که نگذاشتند بهرام بیضایی مهم‌ترین فیلم سینمای ایران درباره‌ی واقعه‌ی عاشورا را خودش بسازد

شکی نیست که «روز واقعه» مهم‌ترین فیلم سینمای ایران درباره‌ی واقعه‌ی عاشوراست اما این عنوان را در تمام این سال‌ها به واسطه‌ی متن بهرام بیضایی نثار این فیلم کرده‌اند، تا اجرای شهرام اسدی. با این حال، به‌نظر می‌رسد وقت آن رسیده باشد که بپرسیم «روز واقعه»ی کنونی، چه اندازه فیلمی از آنِ بهرام بیضایی‌ست و خود او چه میزان از فیلمی که نگذاشتند خود بسازد رضایت دارد. فیلم‌ساز به هجرت رفته‌ی این سال‌ها، تنها یک‌بار دراین‌باره صحبت کرده.

 

بازخوانی روز واقعه‌ی بهرام بیضایی در آرت‌تاکس

 

 

در گفت‌وگویی با جواد طوسی. او آن روزها را این‌گونه تعریف می‌کند:
روز واقعه را نگذاشتند خودم بسازم. لااقل ده تا کارگردان عوض شد و من تعجب می‌کردم که این همه آدم نمی‌توانند این فیلم را بسازند. حتا گفتند واروژ کریم مسیحی این فیلم را بسازد. خوشحال می‌شدم اگر او این فیلم را می‌ساخت. حتا اسم آقای محمدرضا اصلانی را آوردند. خیلی‌ها عقیده داشتند که چند جای فیلم را باید عوض کنم، امّا من برای عوض کردن نرفتم. به‌هرحال آقای شهرام اسدی مهارتش را داشت که لااقل تعداد جاهایی را که می‌خواستند عوض شود به سه برساند و فیلمی بسازد شبیه فیلم‌هایی که قرار است از تلویزیون پخش شود… اصلن نمی‌خواهم بگویم راضی هستم یا نه. تمام حرف من این است که من این فیلم را این‌طور نمی‌دیدم. این فیلم شباهتی به فیلم‌هایی که داشتم ندارد.

 

 

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

ادامه مطلب

سینمای ایران

فرشته طائرپور ۱۴۰۰ – ۱۳۳۱

فرشته طائرپور

فرشته طائرپور ۱۴۰۰ – ۱۳۳۱

تهیه‌کننده، نویسنده و فعال صنفی سینمای ایران بر اثر ابتلا به کرونا درگذشت. فرشته طائرپور نخستین تهیه‌کننده زن ایرانی بود که به عنوان رئیس هیئت‌مدیره‌ی خانه سینما (بزرگ‌ترین سندیکای صنفی سینماگران ایرانی) فعالیت کرد. خانم طائرپور ۶۹ساله بود‌.

طائرپور در بهمن ۱۳۳۱ در تهران به دنیا آمد و فارغ‌التحصیل کارشناسی ادبیات انگلیسی بود. او مدتی را به عنوان نویسنده و عضو هیئت تحریریه در مجله زن مشغول به کار شد و در سال‌های بعد ضمن مدیریت مرکز نگارش ویرایش کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با گروه‌های کودک و نوجوان شبکه‌های اول و دوم سیما در مقام مشاور و نویسنده همکاری داشته‌است. طائرپور به دنبال فعالیت ادبی در حوزه کودکان و نوجوانان از سال ۱۳۶۶ در زمینه سینمای کودک نیز به کار پرداخت.

 

فرشته طائرپور : جایزه‌ی بهترین فیلم‌نامه‌ی ژانر موزیکال خستگی طعنه‌ی دیگران را از بین برد!

 

خانه ادبیات و هنر کودکان و نوجوانان که طائرپور مدیرعامل آن است تاکنون بیش از ده فیلم سینمایی و حدود بیست هزار دقیقه آثار ویدئویی تهیه کرده‌است. طائرپور تجربه‌ی داوری جشنواره‌ی فیلم فجر را داشت و جوایز متعددی در کارنامه دارد.

آرت‌تاکس درگذشت خانم طائرپور را به دخترش غزل شاکری و خانواده‌ی گرامی‌اش، جامعه‌ی سینمای ایران و دوستداران این سینما تسلیت می‌گوید.

 

 

 

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

ادامه مطلب

خبر

خودمان دردمندیم اما آغوش‌مان به روی همسایه باز باشد

افغانستان

خودمان دردمندیم اما آغوش‌مان به روی همسایه باز باشد

انجمن صنفی فیلم‌نامه‌نویسان سینمای ایران با صدور بیانیه‌ای ضمن محکوم‌کردن رخدادهای امروز افغانستان و سکوت جهانی، خواستار همراهی حاکمیت و مردم ایران با شرایط هولناک مردم افغانستان شد.
متن بیانیه‌ی انجمن صنفی فیلم‌نامه‌نویسان سینمای ایران به شرح زیر است:
زنان و کودکان اولین قربانیان جنگ هستند. آن‌چه در افغانستان می‌گذرد، فاجعه‌ای اخلاقی است. آنانی که با طالبان معامله کرده‌اند و مردم افغانستان را به مسلخ این زشتکاران بداندیش فرستاده‌اند، انگار حافظه‌ای برای یادآوری نداشتند که طالبان ثابت کرده‌ به هیچ اصول اخلاقی و عهدی پای‌بند نیست.
ما فیلم‌نامه‌نویسان سینمای ایران نگرانیم. نگران از آن‌چه که قرار است بر سر مردم افغانستان بیاید. گفته‌اند برای سیاستمداران مردم یا وسیله هستند یا دشمن، دولت‌ها می‌آیند و می‌روند و این مردم هستند که زندگی نمی‌کنند، کشته می‌شوند.
درخواست می‌کنیم و انتظار داریم: مرزها را به روی هنرمندان، نویسندگان، روشنفکران و هر افغان‌ای که نمی‌تواند تحت حاکمیت طالبان زندگی کند باز کنید، مرزها را به روی زنان و دختران و کودکان افغان باز کنید، کمک کنید کشته نشوند، کمک کنید منتقل بشوند به کشورهایی که اعلام کرده‌اند پذیرای پناه‌جویان هستند.

مردم ما زیر بار خشکسالی، گرانی و بیماری کرونا در حال تباه شدن هستند اما آغوش‌شان برای مردمی که سرزمین مادری‌شان را از دست داده‌اند، باز است.
با چشمی گریان و قلبی اندوهگین، نگران زنان و کودکان و نخبگان افغان و هر آن‌کس از این ملت که می‌خواهد دور از اندیشه‌ی طالب زندگی کند هستیم. کمک کنید قتل‌عام نشوند، به بردگی بُرده نشوند.

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

 

ادامه مطلب

محبوب‌ترین‌ها