با ما همراه باشید
فروش فیلم ‌های دهه‌ نود فروش فیلم ‌های دهه‌ نود

سینمای ایران

رضا عطاران،سینمای اجتماعی و غلامرضا تختی | سلسله یادداشت‌هایی از محمدحسین گودرزی

مرور فروش فیلم ‌های دهه‌ نود ،به‌ترتیب سال نمایش- قسمت دوم

رسیدیم به سال ۱۳۹۴. تمام جدول‌های فروش ۹۴ تا ۹۷ در انحصار رضا عطاران است. در سال ۹۴، عطاران «نهنگ عنبر» را پس از «محمد رسول‌الله» (که علی‌رغم فروش ۱۴میلیاردی‌اش سنگین‌ترین عدم‌بازگشت سرمایه‌ در سینمای ایران به‌حساب می‌آید) و درسال ۹۵، «من سالوادور نیستم» را بعد از «فروشنده» به جایگاه دوم فروش در این دوسال متوالی رساند. درسال ۹۴ حضور عطاران در کمدی نه‌چندان قدرت‌مند «گینس»، این فیلم را به فروشی بالاتر از فروش فاتح سیمرغ‌های جشنواره‌ی قبل، یعنی «رخ دیوانه» رساند. سال ۹۵ هم زور هیچ‌کدام از فیلم‌های پرسروصدای «ابدویک‌روز»، «لانتوری» و «بادیگارد» به من سالوادور نیستم نرسید و حتا رضا عطاران با فیلم فراموش‌شده‌ی «دراکولا» در جذب مخاطب، بیش‌از مجموع فروش فیلم‌های «ایستاده در غبار» و «خشم و هیاهو» موفق بود. در سال ۹۶، عطاران با «نهنگ عنبر ۲» برای اولین‌بار رقم ۲۰میلیاردتومان را جلوی فروش یک فیلم ایرانی به‌ثبت رساند. ۹۶سالی‌ست که امپراطوری کمدی‌ها در ایران به همه ثابت شد؛ پرفروش‌های قبلی مثل گروه‌های نهنگ عنبر و گشت ارشاد در این سال به تکاپوی نمایش قسمت دوم‌شان افتادند، منوچهر هادی هم با «آینه بغل» به ۲۰میلیارد فروش (و فقط کمی کم‌تر از نهنگ عنبر) رسید، گروه «خوب، بد، جلف» تلاش کرد هرچه‌زودتر زوج‌سازی موفقش در تلویزیون را به هیاهوی پررونق کمدی‌ها اضافه کند و مهران مدیری هم مثل ما درجریان اخبار رونق خوش‌اقبالی کمدین‌ها در پردیس‌ها قرار داشت و با فضای متفاوت «ساعت ۵ عصر» به فروش ۹ میلیاردی در جدول فروش سال ۹۶ رسید. جدول فروش سال ۹۶ عجیب‌ترین پیام را به ‌دست صاحبان سرمایه، بازیگران، سینمادارها و فیلم‌سازان رساند: تا اطلاع ثانوی تنها راه احتمالی بازگشت سرمایه، کمدی مردم‌پسند است. در این سال، «رگ خواب» حمید نعمت‌الله با حضور موفق لیلا حاتمی، بعد از «نهنگ عنبر ۲»، «آینه بغل»، «گشت ارشاد ۲»، «خوب، بد، جلف»، «اکسیدان»، «ساعت ۵ عصر» و «خالتور» در جایگاه هشتم جدول فروش فیلم‌ها قرار گرفت. «بدون تاریخ، بدون امضا»، «ماجرای نیمروز»، «تابستان داغ» و «سدمعبر» هم پشت‌سر فیلم نعمت‌الله حتا تا جایگاه سی‌ام جدول فروش ۹۶ پایین آمدند. ۹۶ این‌گونه بهشت کمدی‌ها و محل تردید علاقه‌مندان به سینمای هنری و تجربی شد. رسیدیم به ۹۷. ابوالحسن داودی خیلی‌‌زود پیام واضح سینمای ایران را فهمید. به‌جای فیلم‌ساختن درحوالی رخ دیوانه، و فرجام توجه و فروشی کم‌تر نسبت به کارهای عطاران، در هزارپا با خود عطاران هم‌کار شد. البته محبوبیت عطاران برای تماشاگران مهم‌تر از نام کارگردان فیلم‌ها بود. درسالی‌که ۲۷میلیون قطعه بلیت فروخته شد، عطاران با هزارپا و فروش ۳۸میلیاردتومانی به‌ بیش‌از دوبرابر فروش فیلم دوم جدول این‌سال رسید؛ فیلم دوم یعنی مصادره و بازهم با حضور خود عطاران. ۹۷ این‌گونه به پایان رسید. در نیمه‌ی دوم دهه‌ی نود عیان‌تر از همیشه فهمیدیم که جشنواره‌ی فجر برای خودش یک مسیری را می‌رود، مدیران فرهنگی و ممیزی‌ها کار خودشان را می‌کنند و مردم هم راه خودشان را می‌روند. سال ۹۸، که درمجموع یک‌ونیم‌میلیون بلیت فروخته‌شده‌ی کم‌تر نسبت به سال ۹۷ داشت، سال آخرین ثبت رکورد فروش در سینمای ایران بود؛ مطرب با فروشی نزدیک به ۴۰میلیاردتومان به پرفروش‌ترین فیلم سینمای ایران تبدیل شد و کرونای ۹۹، ثبت رکوردهای جدید فروش را تا اطلاع ثانوی به‌تعویق انداخت. البته که خیلی از ثبت رکوردها، نتیجه‌ی تورم و گرانی قیمت بلیت‌اند؛ اما مطرب و هزارپا صرف‌نظر از سهم تورم در افزایش فروش فیلم‌ها، پرمخاطب‌ترین‌ها هم بودند. سومین فیلم پرفروش دهه، به یکی از مصادیق همان صفت «اجتماعی» مختص فیلم‌های این دهه برمی‌گردد؛ فیلم «متری شش‌ونیم». این فیلم درکنار «شبی که ماه کامل شد»، «چشم‌‌و‌گوش‌بسته»، «سرخپوست» و استثنای محمد رسول‌الله تنها فیلم‌های غیرکمدی رده‌بندی بیست فیلم پرفروش دهه‌ی ۹۰ هستند.

 

فروش فیلم‌های دهه‌ی نود

 

سه نکته‌ی پایانی بررسی فروش فیلم‌ها
نخست این‌که زوج‌سازی کاراکترها در ساخت «تگزاس ۱ و ۲» و «خوب، بد، جلف» و هم‌چنین «چشم‌‌و‌گوش‌بسته» درکنار تک‌افتادگی قدرت‌مند عطاران، نقش مهمی در رده‌بندی نهایی بیست‌وپنج فیلم پرفروش این دهه داشتند.
نکته‌ی دوم این‌که سازمان‌های مضمون‌گرایی چون اوج که هدف‌شان همواره ترویج مفاهیم خاصی بوده، علی‌رغم تولیدهای فراوان، به ابتدایی‌ترین قدم مدنظرشان، یعنی دیده‌شدن آثار هم نرسیدند. «به وقت شام» پرفروش‌ترین فیلم اوج است که درحدود جایگاه بیستم پرفروش‌های دهه است. زوج‌سازی‌ها، نمایش فقر و خشونت و هر ترفند دیگری، نسبت به آثار ارزشی راحت‌تر مخاطبان ایرانی دهه نود را برای خرید بلیت مجاب کردند.۹۶ این‌گونه بهشت کمدی‌ها و محل تردید علاقه‌مندان به سینمای هنری و تجربی شد. رسیدیم به ۹۷. ابوالحسن داودی خیلی‌‌زود پیام واضح سینمای ایران را فهمید. به‌جای فیلم‌ساختن درحوالی رخ دیوانه، و فرجام توجه و فروشی کم‌تر نسبت به کارهای عطاران، در هزارپا با خود عطاران هم‌کار شد. البته محبوبیت عطاران برای تماشاگران مهم‌تر از نام کارگردان فیلم‌ها بود. درسالی‌که ۲۷میلیون قطعه بلیت فروخته شد، عطاران با هزارپا و فروش ۳۸میلیاردتومانی به‌ بیش‌از دوبرابر فروش فیلم دوم جدول این‌سال رسید؛ فیلم دوم یعنی مصادره و بازهم با حضور خود عطاران. ۹۷ این‌گونه به پایان رسید. در نیمه‌ی دوم دهه‌ی نود عیان‌تر از همیشه فهمیدیم که جشنواره‌ی فجر برای خودش یک مسیری را می‌رود، مدیران فرهنگی و ممیزی‌ها کار خودشان را می‌کنند و مردم هم راه خودشان را می‌روند. سال ۹۸، که درمجموع یک‌ونیم‌میلیون بلیت فروخته‌شده‌ی کم‌تر نسبت به سال ۹۷ داشت، سال آخرین ثبت رکورد فروش در سینمای ایران بود؛ مطرب با فروشی نزدیک به ۴۰میلیاردتومان به پرفروش‌ترین فیلم سینمای ایران تبدیل شد و کرونای ۹۹، ثبت رکوردهای جدید فروش را تا اطلاع ثانوی به‌تعویق انداخت. البته که خیلی از ثبت رکوردها، نتیجه‌ی تورم و گرانی قیمت بلیت‌اند؛ اما مطرب و هزارپا صرف‌نظر از سهم تورم در افزایش فروش فیلم‌ها، پرمخاطب‌ترین‌ها هم بودند. سومین فیلم پرفروش دهه، به یکی از مصادیق همان صفت «اجتماعی» مختص فیلم‌های این دهه برمی‌گردد؛ فیلم «متری شش‌ونیم». این فیلم درکنار «شبی که ماه کامل شد»، «لاتاری»، «سرخپوست» و استثنای محمد رسول‌الله تنها فیلم‌های غیرکمدی رده‌بندی بیست فیلم پرفروش دهه‌ی ۹۰ هستند.
سه نکته‌ی پایانی بررسی فروش فیلم‌ها
نخست این‌که زوج‌سازی کاراکترها در ساخت «تگزاس ۱ و ۲» و «خوب، بد، جلف» و هم‌چنین «چشم‌‌و‌گوش‌بسته» درکنار تک‌افتادگی قدرت‌مند عطاران، نقش مهمی در رده‌بندی نهایی بیست‌وپنج فیلم پرفروش این دهه داشتند.
نکته‌ی دوم این‌که سازمان‌های مضمون‌گرایی چون اوج که هدف‌شان همواره ترویج مفاهیم خاصی بوده، علی‌رغم تولیدهای فراوان، به ابتدایی‌ترین قدم مدنظرشان، یعنی دیده‌شدن آثار هم نرسیدند. «به وقت شام» پرفروش‌ترین فیلم اوج است که درحدود جایگاه بیستم پرفروش‌های دهه است. زوج‌سازی‌ها، نمایش فقر و خشونت و هر ترفند دیگری، نسبت به آثار ارزشی راحت‌تر مخاطبان ایرانی دهه نود را برای خرید بلیت مجاب کردند.

نکته‌ی آخر هم این‌که دیده‌نشدن «غلامرضا تختی» برای من یک راز است. چه‌قدر دیده‌نشد؟ تختی حدودن در رتبه‌ی سی‌ام جدول فروش سال ۹۸ قرار گرفت. وطن‌دوستی، تماشای یک فیلم ورزشی، علاقه به رویکردهای مستندگونه، حس نوستالژی، طرفداری از قهرمان‌ یا هر متر و معیار دیگری اگر حاکم بود بر ذائقه‌ی عمومی، تختی جایگاه بهتری داشت. نوشتن از آمار فروش و ذکر اعداد تمام شد. خسته شدید؟ تا به این‌جا که فقط یک‌سری جملات آماری نوشتم. چندساعت دیگر، با نگاهی به الگوهای رایج فیلم‌سازی در دهه‌ی نود ادامه می‌دهیم.

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

خبر

نخستین عکس از تفریق با حضور ترانه علیدوستی

نخستین عکس از تفریق

نخستین عکس از تفریق با حضور ترانه علیدوستی

ترانه علیدوستی نخستین عکس صحنه از فیلم تفریق تازه‌ترین ساخته‌ی مانی حقیقی را در اینستاگرام خود منتشر کرد.او در این فیلم هم‌بازی نویدمحمدزاده است. علیدوستی درکنعان و پذیرایی ساده دو تجربه‌ی بازی جلوی دوربین حقیقی را دارد که هر دو از تحسین‌شده‌ترین بازی‌های این بازیگر گزیده‌کار است. علیدوستی پس از یک دوری طولانی از سینما، سال گذشته اورکا را بازی کرد و سپس در «تفریق» مقابل دوربین رفته است.

 

 

۴ نکته که شاید درباره‌ی «تفریق» مانی حقیقی ندانید

 

TaranehAlidoosti posted the first photo of the scene from the #Subtraction, the latest movie of ManiHaghighi, on her Instagram. He is the co-star of NavidMohammadzadeh in this film. Alidoosti after a few years away from the cinema, played Ourka last year and then went in front of the camera in Subtraction

 

 

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

ادامه مطلب

ستاره‌ها

آرزوی ۲۰ بازیگر برای سال ۱۴۰۰

سال ۱۴۰۰

آرت‌تاکس تقدیم می‌کند: متنی از خسرو نقیبی به روایت ۲۰ بازیگر سینما و نمایش ایران در سرآغاز سال ۱۴۰۰

کم‌تر کسی باور می‌کرد ماجرای ما و کرونا این‌همه طولانی شه. سالی که گذشت برای ما مردم سال سختی بود. یک‌سال دور از اون زندگی عادی که به‌ش عادت داشتیم. یک‌ سال دور از سالن‌های سینما و تئاتر و کنسرت و گالری. سالن‌هایی که روزی محل قرارهای ما بودند و برای اهل هنر محل معاش، و برای همه، بهانه‌هایی برای سرخوشی، به یک‌باره بسته شدند.

حالا یک‌سال گذشته، سال تازه رو عده‌ای سال نخست قرن جدید می‌دونن، یا حداقل دل‌شون می‌خواد همه‌ی این نحسی رو پشت همین سالی که گذشت جا بذارن. و چه زمانی بهتر از سرآغاز سال نخست یک قرن برای آرزو کردن. آرزوی سلامتی برای همه، آرزوی دل خوش و احسن‌الحال که چه‌قدر محتاج‌شیم. آرزوی کنار هم نشستن بدون نگرانی و فاصله‌گذاری اجتماعی. آرزوی بازگشایی اماکن فرهنگی، برای دوباره گردهم جمع‌شدن، دوباره خندیدن، دوباره گریه‌کردن، دوباره فکر کردن، و دوباره با هم بودن.

دل‌م‌ می‌خواد دوباره تو‌ سالن سینما کنار کسی که دوس‌ش دارم بشینم‌ و به پرده‌ی سینما خیره بشم. نه با دوتاصندلی فاصله. نه رو کاناپه‌ی خونه. توی سالن سینمایی که با هم عاشق سینما شدیم. توی سالن‌های نمایش. کنار هم، نفس‌به‌نفس تماشاگر اجرا کنم و ببینم‌شون که کیپ هم نشستن و دارن لذت اجرای در لحظه رو می‌برن. تو سالن‌های کنسرت، تو گالری‌ها، تو هرجایی که بوی فرهنگ‌ می‌ده، تنگاتنگ هم و بدون ماسک.

این آرزوی ماست برای سال ۱۴۰۰ . سال بدون کرونا. سالی که دوباره بتونیم خودمون باشیم.

سال نو مبارک

/به یاد آن‌ها که امسال از میان‌مان رفتند
و تقدیم به شما که دوام آوردید…/

سپاس آرت‌تاکس از:

وحید آقاپور
مجید آقاکریمی
فرهاد آییش
شیدا خلیق
نهال دشتی
نیما رییسی
نازنین سهامی‌زاده
فرزانه سهیلی
شکیب شجره
مائده طهماسبی
نادر فلاح
گیتی قاسمی
فریبا کامران
احسان کرمی
آیه کیان‌پور
سهیلا گلستانی
فریدون محرابی
امین میری
افشین هاشمی
سیدجواد یحیوی

 

 

متن: خسرو نقیبی
موسیقی: کریستف رضاعی (قطعه‌ی مینا از آلبوم «کنعان»)
به کوشش علی رفتاری
مدیر بصری: گل‌بو فیوضی
تدوین: مرتضا بطحایی

 

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

ادامه مطلب

سینمای ایران

همه‌چیز برای فروش | سلسله یادداشت‌هایی از محمدحسین گودرزی

نوستالژی در سینمای دهه‌ نود
همه‌چیز برای فروش

چندخط پایین‌تر، مرور سینمای دهه‌ی نود به اتمام می‌رسد. حالا که دهه‌ی غریب نود را پشت سر گذاشته‌اید و احتمالن علاقه‌ای به خاطره‌بازی با این دهه ندارید، ما هم این «رجوع به گذشته» را، که یکی از رویکردهای مهم فیلم‌های دهه‌ی نود بود، به سرانجام می‌رسانیم. «نوستالژی» احتمالن مهم‌ترین کلیدواژه‌ای‌ست که سرمایه‌گذاران فیلم‌ها از دهه‌ی نود با خودشان به 1400 آورده‌اند. در دهه‌ی نود، تماشاگران به فیلم‌هایی با حس‌وحال دهه‌های قبل علاقه‌ی زیای نشان دادند. «مطرب»، «هزارپا»، «نهنگ عنبر 1 و 2» و «مصادره» مهم‌ترین مصادیق رگه‌ی نوستالژی در فضای فیلم‌ها هستند. حالا به همه‌ی تهیه‌کننده‌ها ثابت شده که یادکردن از خواننده‌های قدیمی، پاتوق‌های جمع‌وجور قبل از انقلاب، نمایش سؤال و جواب از نسبتی که سرنشینان خودرو با هم دارند، زنده‌کردن نگاه سخت‌گیرانه به دستگاه‌های پخش فیلم و چنین مسائلی تأثیر بسیار زیادی در فروش فیلم‌ها دارد. بررسی جامعه‌شناسانه‌ی این اتفاق هم می‌تواند خروجی مهمی داشته باشد. چه می‌شود که جامعه‌ی ایرانی در دهه‌ی نود، شوق پرشتابی نسبت به نوستالژی پیدا می‌کند؟ آیا جواب این سؤال هم به اقتصاد، تورم، بیکاری و تحریم برمی‌گردد؟ آیا وقتی چیزی از خوش‌حالی کف خیابان برجام باقی نماند، آخرین روزنه‌ی امید هم ازبین رفت و رجوع به گذشته، شد تنها دوای جمعی؟ منظورم این است که آیا رفتارشناسی تماشاگران سینمای دهه‌ی نود ایران، ما را به بخشی از یک ترانه‌ی دهه‌ی نودی، «وقتی آینده عجیبه، به گذشته برمی‌گردی»، هدایت می‌کند؟ نوستالژی به‌یک‌باره در فضای مجازی هم مهم شد. عناوینی نظیر «10خاطره که فقط دهه‌ی شصتی‌ها متوجه می‌شوند» سرایت کرد به خیلی از صفحه‌های پرطرفدار مجازی. شاید جامعه‌شناس یا روان‌شناسی این رویکرد سینمای دهه‌ی نود را یک مکانسیم دفاعی بداند. به این معنا که همان‌طور که فردی که مدتی‌ست از طرف کسی دوست داشته نمی‌شود، با بازکردن چمدان یادگاری‌هایش می‌رود به سال‌هایی که از نظر کسی مهم بوده و غرق می‌شود در روزهایی که کسی دوستش داشته، اعتمادبه‌نفسش را بازیابی می‌کند، ایرانی‌های این سال‌ها هم به این مکانیسم چنگ زده باشند. به‌هرحال این قصه انقدرها هم عمیق نیست. چون حداقل یک‌ وجه سینمایی غیرقابل‌انکار دارد: فیلم‌سازان برای کسب مجوز نمایش برخی اختلاف‌های اعتقادی و سبک زندگی، مجبور شدند به سال‌های قبل یا حتا مثل مطرب و مصادره به کشورهای دیگری بروند. چه خاطره‌درمانی باشد، چه محصول ممیزی‌های شدید، به‌هرحال «نوستالژی» یک عنصر فروش و توجه مهم در سینمای دهه‌ی نود بود.

 

نوستالژی در سینمای دهه‌ی نود

 

سری مرور دهه‌ی نود، در این‌جا و با نوستالژی به پایان رسید. چه کنم که مجالی برای نوشتن از رشد امیدوارکننده‌ی مستند و فیلم کوتاه در این دهه پیدا نشد و ترس از این‌که در ساعت‌های اولیه‌ی سال جدید، نوشتن از فضای نقد و دگرگونی‌های مهم آن در دهه‌ نود، برای خوانندگان این سری، خسته‌کننده باشد، منصرفم کرد از پرداختن به این ماجرا. فقط کوتاه بگویم و به خاطر بسپاریم که مهم‌ترین تحول فضای نقد و مطبوعات در دهه‌ی نود، ازدست‌رفتن مراجع مکتوب سینمایی درنظر مخاطبان سینما بود. به این معنا که در این دهه، هرکس به‌جای خواندن آرای مختلف در نشریات و روزنامه‌ها، تصمیم گرفت که منتقد (یا منتقدان) موردعلاقه‌اش را در صفحه‌ی اینستاگرام دنبال کند. و به این ترتیب، فضای نقدخوانی درنهایت دموکراسی به یک فضای چندتکه تبدیل شد. حالا این مخاطب است که اگر فیلمی را دوست دارد، منتقدی را دنبال می‌کند که او هم آن فیلم را دوست داشته باشد. مزایا و آفت‌های این فضا هم که واضح است.

این بود آخرین شماره و قسمت از قرار ده‌روزه‌ی ما. نمی‌دانم همه‌‌ی ده روز آخر اسفند را با آرت‌تاکس همراه بوده‌اید یا از وسط مسیر، به این سری اضافه شده‌اید. همه‌ی مطالب مرور دهه‌ی نود را می‌توانید یک‌جا در سایت آرت‌تاکس بخوانید. امیدوارم این چند شماره، کمی به دسته‌بندی فیلم‌ها و خاطرات‌ دهه‌ی نودتان کمک کرده باشد. دسته‌بندی و نوستالژی و جست‌وجوی زمان ازدست‌رفته را فراموش کنید، حالا که پنجره‌ها را باز کرده‌اید. این‌که ترمه درآخر نادر یا سیمین را انتخاب کرده را رها کنید. گلدان‌ها را بیارید، جلوی چشم‌تان باشند. همه‌ی این ده روز، سعی کردم از شما پنهان کنم که خودم هم با بعضی از این کمدی‌ها خندیده‌ام. شمارنده‌ی سال و دهه و قرن را ببینید که همگی روی صفر تنظیم شده‌اند. و با خیلی از فیلم‌ها بغض کرده بودم. «این یک نفس عزیز را خوش می‌دار» من هنوز هم بهانه‌های مهمی برای دوست‌داشتن سینمای ایران دارم.

 

 

 

رضا عطاران،سینمای اجتماعی و غلامرضا تختی | سلسله یادداشت‌هایی از محمدحسین گودرزی

 

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

ادامه مطلب

محبوب‌ترین‌ها