با ما همراه باشید
نقد فیلم بی همه چیز نقد فیلم بی همه چیز

سینمای ایران

نقد فیلم بی‌همه چیز: یک فیلم ایرانی کامل، منطبق با روح زمانه نوشته‌ی خسرو نقیبی

نقد فیلم بی همه چیز ساخته ی محسن قرایی| منتقد: خسرو نقیبی (سردبیر آرت‌تاکس)

میان یک‌دوجین فیلم بد، غافل‌گیری نمایش‌های پیش‌جشنواره‌ای تا این‌جا، بی‌آن‌که هیچ امید یا ایده‌ای نسبت به آن داشته باشم، «بی‌همه‌چیز» محسن قرایی بود: یک فیلم کاملِ مسحورکننده.

گمان نمی‌کردم بعد از اقتباس ایرانی حسین کیانی در «مشروطه‌بانو» بر بستر تاریخ معاصرمان از نمایش‌نامه‌ی «ملاقات بانوی سالخورده»، بشود این متن فردریش دورنمات را باز بومی و به شکلی دیگر و آن هم در سینما (که به واسطه‌ی رخ‌داد داستان در یک محیط کوچک، تصویری‌کردن‌ش سخت‌تر هم هست) احیا کرد. اما آن‌چه محسن قرایی در «بی‌همه‌چیز» انجام داده، ساخت یک فیلم ایرانی کامل منطبق با روح زمانه است؛ انتخاب درست در زمان درست.

همان حوالی دقیقه‌ی بیست، وقتی بی‌پیش‌آگاهی و هنگام جروبحث دهدار و لی‌لی‌خانوم از دید امیر، ناگهان فهمیدم که این یک روایت بومی از متن دورنمات است، همه‌چیز با این شخصیت‌ها و تا پایان، پیش چشم‌م شکل گرفت. داستان مردمی ناسپاس و طلبکار، که برای نفع جمعی حاضرند قهرمان خودشان را هم در لحظه و با چشم‌بستن بر تمام گذشته قربانی کنند، و البته قهرمانی که قهرمان نیست؛ خودش هم روزگاری، چشم، بسته، و قربانی کرده. چه داستانی به‌روزتر و دقیق‌تر از این، برای روایت «ما»ی امروز؟ هیولاهایی که به آن بدل شده‌ایم؟ و قرایی البته در اقتباس پا را از این فراتر می‌گذارد. جدا از وفاداری در شماری از بخش‌ها (که میان‌شان حفظ شخصیت معلم را با بازی درخشان پدرام شریفی بسیار دوست دارم)، چند تغییر مهم در متن، آن را قدمی در امروز به جلو برده؛ از جمله اکتفانکردن به داستان انتقام و بدعهدی مردم، در تنها تأکید نمادین فیلم با ساختن نسخه‌ی امروزی شخصیت زن قربانی در گذشته از دختر جوان امروز شهر، برای نشان‌دادن دوری باطل که این داستان هم‌چنان و همیشه ادامه خواهد داشت، و بعد، انتخاب ضدقهرمان در پایان، وقتی همه‌چیزش را از دست رفته می‌بیند (سعی دارم بیرون از دایره‌ی نمایشنامه‌ی خوانده و دیده شده که داستان‌ش را همه می‌دانند، چیزی از نادانسته‌ها را نسبت به خود فیلم اسپویل نکنم).

و خب، ماجرا فقط داستان و انتخاب این متن خاص و طعنه‌هاش به شرایط امروز و تغییرات متنی نیست؛ دست‌آورد بصری قرایی در «بی‌همه‌چیز» یک نسخه‌ی کامل از توانمندی‌های امروز سینمای ایران در پایان قرن است؛ از تصویر و صدا و موسیقی، تا بازیگری. یک فیلم کمال‌گرایانه، که هرکس در بهترین نسخه‌ی خودش در آن ایستاده است. در رأس‌شان مرتضا هدایی در بهترین فیلم‌برداری‌اش تا امروز، حامد ثابت در انتخاب جسورانه‌ی موسیقی غیربومی و ارکسترال‌ش، پرویز پرستویی در ادامه‌ی تلاش‌ش برای خاکستری‌کردن تصویر قدیس‌گون خودساخته‌اش در سینمای ایران و هدیه تهرانی در بازگشت پس از سال‌ها به شمایل ستاره‌گونِ گم‌شده. درباره‌ی باقی گروه بازیگران و بخش‌های فنی هم یک به یک می‌توان این سیاهه و صفات را ادامه داد؛ باشد به وقت متن یا مجالی بلندتر.

در نقطه‌ی قیاس با سینمای این سال‌ها، شاید بتوان فیلم قرایی را ادامه‌ی منطقی سینمایی دانست که در درام به «قصر شیرین» یا «آتابای» رسیده؛ سینمایی نشست‌کرده در خالق، با طمأنینه و آرام، بی‌چیدمان و تصنع و خودنمایی، و در کمال. با خواست تعریف یک داستان جهانی درباره‌ی انسان امروز، با فرامتن قابل تأویل اما نه شعاری. منطقی‌اش این بود که سال‌ها طول بکشد تا قرایی به چنین نقطه‌ای برسد؛ خاصه آن‌که هیچ‌کدام از دو فیلم پیشین‌ش موردعلاقه‌ی نگارنده نیست. با این حال، «بی‌همه‌چیز» خیلی زودتر از سن یا جهان تجربه‌کرده، قرایی را جایی در سینمای ایران می‌نشاند، که بزرگانی را به واسطه‌ی یک فیلم شاخص‌شان نشانده؛ پس، خوش آمدید آقای قرایی.

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

سینمای ایران

من این فیلم را اینطور نمی‌دیدم | داستان روز واقعه

روز واقعه

من این فیلم را اینطور نمی‌دیدیم | داستان روز واقعه

اختصاصی از آرت‌تاکس: داستان روزهایی که نگذاشتند بهرام بیضایی مهم‌ترین فیلم سینمای ایران درباره‌ی واقعه‌ی عاشورا را خودش بسازد

شکی نیست که «روز واقعه» مهم‌ترین فیلم سینمای ایران درباره‌ی واقعه‌ی عاشوراست اما این عنوان را در تمام این سال‌ها به واسطه‌ی متن بهرام بیضایی نثار این فیلم کرده‌اند، تا اجرای شهرام اسدی. با این حال، به‌نظر می‌رسد وقت آن رسیده باشد که بپرسیم «روز واقعه»ی کنونی، چه اندازه فیلمی از آنِ بهرام بیضایی‌ست و خود او چه میزان از فیلمی که نگذاشتند خود بسازد رضایت دارد. فیلم‌ساز به هجرت رفته‌ی این سال‌ها، تنها یک‌بار دراین‌باره صحبت کرده.

 

بازخوانی روز واقعه‌ی بهرام بیضایی در آرت‌تاکس

 

 

در گفت‌وگویی با جواد طوسی. او آن روزها را این‌گونه تعریف می‌کند:
روز واقعه را نگذاشتند خودم بسازم. لااقل ده تا کارگردان عوض شد و من تعجب می‌کردم که این همه آدم نمی‌توانند این فیلم را بسازند. حتا گفتند واروژ کریم مسیحی این فیلم را بسازد. خوشحال می‌شدم اگر او این فیلم را می‌ساخت. حتا اسم آقای محمدرضا اصلانی را آوردند. خیلی‌ها عقیده داشتند که چند جای فیلم را باید عوض کنم، امّا من برای عوض کردن نرفتم. به‌هرحال آقای شهرام اسدی مهارتش را داشت که لااقل تعداد جاهایی را که می‌خواستند عوض شود به سه برساند و فیلمی بسازد شبیه فیلم‌هایی که قرار است از تلویزیون پخش شود… اصلن نمی‌خواهم بگویم راضی هستم یا نه. تمام حرف من این است که من این فیلم را این‌طور نمی‌دیدم. این فیلم شباهتی به فیلم‌هایی که داشتم ندارد.

 

 

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

ادامه مطلب

سینمای ایران

فرشته طائرپور ۱۴۰۰ – ۱۳۳۱

فرشته طائرپور

فرشته طائرپور ۱۴۰۰ – ۱۳۳۱

تهیه‌کننده، نویسنده و فعال صنفی سینمای ایران بر اثر ابتلا به کرونا درگذشت. فرشته طائرپور نخستین تهیه‌کننده زن ایرانی بود که به عنوان رئیس هیئت‌مدیره‌ی خانه سینما (بزرگ‌ترین سندیکای صنفی سینماگران ایرانی) فعالیت کرد. خانم طائرپور ۶۹ساله بود‌.

طائرپور در بهمن ۱۳۳۱ در تهران به دنیا آمد و فارغ‌التحصیل کارشناسی ادبیات انگلیسی بود. او مدتی را به عنوان نویسنده و عضو هیئت تحریریه در مجله زن مشغول به کار شد و در سال‌های بعد ضمن مدیریت مرکز نگارش ویرایش کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با گروه‌های کودک و نوجوان شبکه‌های اول و دوم سیما در مقام مشاور و نویسنده همکاری داشته‌است. طائرپور به دنبال فعالیت ادبی در حوزه کودکان و نوجوانان از سال ۱۳۶۶ در زمینه سینمای کودک نیز به کار پرداخت.

 

فرشته طائرپور : جایزه‌ی بهترین فیلم‌نامه‌ی ژانر موزیکال خستگی طعنه‌ی دیگران را از بین برد!

 

خانه ادبیات و هنر کودکان و نوجوانان که طائرپور مدیرعامل آن است تاکنون بیش از ده فیلم سینمایی و حدود بیست هزار دقیقه آثار ویدئویی تهیه کرده‌است. طائرپور تجربه‌ی داوری جشنواره‌ی فیلم فجر را داشت و جوایز متعددی در کارنامه دارد.

آرت‌تاکس درگذشت خانم طائرپور را به دخترش غزل شاکری و خانواده‌ی گرامی‌اش، جامعه‌ی سینمای ایران و دوستداران این سینما تسلیت می‌گوید.

 

 

 

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

ادامه مطلب

خبر

خودمان دردمندیم اما آغوش‌مان به روی همسایه باز باشد

افغانستان

خودمان دردمندیم اما آغوش‌مان به روی همسایه باز باشد

انجمن صنفی فیلم‌نامه‌نویسان سینمای ایران با صدور بیانیه‌ای ضمن محکوم‌کردن رخدادهای امروز افغانستان و سکوت جهانی، خواستار همراهی حاکمیت و مردم ایران با شرایط هولناک مردم افغانستان شد.
متن بیانیه‌ی انجمن صنفی فیلم‌نامه‌نویسان سینمای ایران به شرح زیر است:
زنان و کودکان اولین قربانیان جنگ هستند. آن‌چه در افغانستان می‌گذرد، فاجعه‌ای اخلاقی است. آنانی که با طالبان معامله کرده‌اند و مردم افغانستان را به مسلخ این زشتکاران بداندیش فرستاده‌اند، انگار حافظه‌ای برای یادآوری نداشتند که طالبان ثابت کرده‌ به هیچ اصول اخلاقی و عهدی پای‌بند نیست.
ما فیلم‌نامه‌نویسان سینمای ایران نگرانیم. نگران از آن‌چه که قرار است بر سر مردم افغانستان بیاید. گفته‌اند برای سیاستمداران مردم یا وسیله هستند یا دشمن، دولت‌ها می‌آیند و می‌روند و این مردم هستند که زندگی نمی‌کنند، کشته می‌شوند.
درخواست می‌کنیم و انتظار داریم: مرزها را به روی هنرمندان، نویسندگان، روشنفکران و هر افغان‌ای که نمی‌تواند تحت حاکمیت طالبان زندگی کند باز کنید، مرزها را به روی زنان و دختران و کودکان افغان باز کنید، کمک کنید کشته نشوند، کمک کنید منتقل بشوند به کشورهایی که اعلام کرده‌اند پذیرای پناه‌جویان هستند.

مردم ما زیر بار خشکسالی، گرانی و بیماری کرونا در حال تباه شدن هستند اما آغوش‌شان برای مردمی که سرزمین مادری‌شان را از دست داده‌اند، باز است.
با چشمی گریان و قلبی اندوهگین، نگران زنان و کودکان و نخبگان افغان و هر آن‌کس از این ملت که می‌خواهد دور از اندیشه‌ی طالب زندگی کند هستیم. کمک کنید قتل‌عام نشوند، به بردگی بُرده نشوند.

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

 

ادامه مطلب

محبوب‌ترین‌ها