با ما همراه باشید
نقد فیلم سراسر شب نقد فیلم سراسر شب

سینمای ایران

سینه‌فیلیا در آلفاویل!؛ نقد فیلم «سراسر شب» نوشته‌ی محمدحسین گودرزی | All Through the Night Review; by Mohammad Hosein Goodarzi

نقد فیلم «سراسر شب» نوشته‌ی محمدحسین گودرزی، عضو حلقه‌ی منتقدان آرت‌تاکس | کارگردان: فرزاد مؤتمن؛ بازیگران: الناز شاکردوست، امیر جعفری، سینا حجازی و آزاده صمدی

سینه‌فیلیا در آلفاویل!

با توجه به رفتارشناسی تماشاگران عام و توجه به آرای مخاطبان پی‌گیر و منتقدانِ این روزهای سینمای ایران، می‌شود در یک ارزیابی شتاب‌زده و بدون مقدمه، سه‌دسته مخاطب را از منظر واکنش‌های بعد از تماشا، برای فیلم «سراسر شب» درنظر گرفت: دسته‌ی اول، تماشاگران عادیِ سینمای ایران هستند که در پرفروش‌شدن تعدادی از فیلم‌ها اثرگذار بوده‌اند. بعید و عجیب است که تماشاگری از این دسته، مجذوب «سراسر شب» شده باشد. «سراسر شب» هیچ‌کدام از معیارهای عامه‌پسندانه را ندارد. تماشاگران این دسته، می‌توانند فیلم را به کندیِ ریتم، تصاویر نامربوط به‌هم و مجهول‌ماندن انگیزه و اراده‌ی شخصیت‌های فیلم متهم کنند و با عنوان فیلم شوخی کنند و بگویند «واقعاً هم سراسر شب است!» دسته‌ی دوم، مخاطبان جدی سینما (یا تعدادی از منتقدان) هستند که مدت‌هاست فرزاد مؤتمن را می‌شناسند، مطلع‌اند که مؤتمن سینه‌فیل قهاری‌ست و در شناخت و بررسی انواع و اقسام فیلم‌ها، تجربه‌ای طولانی دارد. کسانی که سال‌های‌ سال است مؤتمن را می‌شناسند یا حتی در کارگاه‌های آموزش کارگردانی‌اش شرکت کرده‌اند، توجیهاتی برای نقاط مبهم و نکات تاریک فیلم دارند. احتمال می‌دهم دسته‌ی دومی‌ها، که احتمالاً سال‌های‌ سال است از «شب‌های روشن» به نیکی یاد می‌کنند، با ارجاع‌دادن مخالفان «سراسر شب» به فیلم «شب‌های روشن»، در پی هدف‌مند جلوه‌دادن همه‌ی ایرادهایی‌ باشند که مخاطبان عادی به این فیلم نسبت می‌دهند. در این ارجاع‌ها، این نکته نهفته است که «سراسر شب»، حاوی نکات و امتیازهایی‌ست که سلیقه‌ و جو عمومی تماشاگران، امکان دستیابی به این ظرفیت‌های پنهان را ندارد. فخرفروشی‌ها و تمجیدهایی که احتمالاً از سمت این دسته بر سر ذائقه‌ی دسته‌ی اول آوار می‌شود، در قالب چند عبارت محدود است: هدف «سراسر شب»، شباهت به دیگر فیلم‌ها و سرراست‌بودن نیست، فیلم‌ساز اقتباس از اثری خارجی را از دید خودش گذرانده، جامعه‌ی هدفش همه‌ی تماشاگران نیستند، این فیلمِ شخصیِ مؤتمن است و وجه‌تمایز داستان فیلم، با هم‌رده‌هایش در این سال‌ها، این است که در طول یک شب و یک خیابان اتفاق می‌افتد.

تاحدی می‌شود آرای هر دو دسته را با هم جمع کرد. این مبنا و فرض من برای تعریف و تشریح دسته‌ی سومی‌ست که در آن جای می‌گیرم و بنا دارم در ادامه، شما را هم به پیوستن به این دسته دعوت کنم. فرض اصلی این است: مؤتمن سینه‌فیل و سینماشناس است و خواسته اثری شخصی و مستقل بسازد و سینما هم انواع متفاوتی دارد و قرار نیست همه‌ی فیلم‌ها تنها یک خط روایی پررنگ داشته باشند؛ اما این اثر شخصی، واجد ویژگی‌های کیفی سینمایی نیست و بلاتکلیف و معلق به‌نظر می‌رسد.

سرک‌کشیدن‌های «سراسر شب» به فیلم‌های متعدد تاریخ سینما و قراردادن دیالوگ‌ها و جملات متنوعی از ادبیات و سینما در دهان بازیگران، به‌گونه‌ای اتفاق می‌افتد که نه‌تنها ما را به جهان فردی فیلم‌ساز نزدیک نمی‌کند و فکرکردن به «تئوری مؤلف» را برای تأویل‌های کلی بیهوده جلوه می‌دهد؛ بلکه مسیرهای تفسیرپذیر «مرگ مؤلف» را هم به بن‌بست می‌رساند؛ منفصل‌دیدن فیلم از دیگر آثار و فراموش‌کردن این‌که خالق «سراسر شب»، با همین فضای «شب»، پیش‌تر روی اقتباسی دیگر کار کرده، چیزی از رنج «سراسر شب» از چندپارگی کم نمی‌کند.

فیلم قرار است گم‌شدن چند آدم در شبی به‌خصوص را به‌هم برساند و مجموعه‌ای از چند خط داستانی کوتاه را، به بهانه‌ی لوکیشنی واحد، در کنار هم بگنجاند. از ابتدا هم، قرار فیلم‌نامه با مخاطب همین است و خب تا انتها هم نقض نمی‌شود. این وسط، زنگ‌خوردن موبایلی روی زمین افتاده، واکنش شخصیت‌ها به صدای زنگ و کافه‌ای به نام یکی از فیلم‌های گدار، نقش حلقه‌های واصل و واسط را میان ایده‌های داستانی مختلف فیلم ایفا می‌کنند. مبنای فیلم‌نامه و قرارش با مخاطب مشکل خاصی ندارد. «هیچ صیادی در جوی حقیری که به گودالی می‌ریزد، مرواریدی صید نخواهد کرد» تنها یکی از ارجاعات فیلم و دیالوگی از زبان شخصیت نیست؛ بلکه بنای اصلی فیلم‌نامه هم، چنین عملکردی‌ست. ما هم آگاهایم که نباید در فیلم‌نامه‌ی «سراسر شب»، منتظر صیدی باشیم که ارمغان فیلم‌های رایج قصه‌گو است. تا اینجا، ایرادی متوجه فیلم نیست.

مشکل از جایی آغاز می‌شود که اثر، یک پایش را این سمت جوی باریک می‌گذارد و پای دیگرش را طرف دیگر؛ یک‌پایش سمت پرسه‌زنی‌های مدرنیستی اروپایی‌ست و پای دیگرش روی زمین کلاژگونه‌ی برخی پست‌مدرنیستی‌ها. رفته‌رفته، فاصله‌ی دوسمت این جوی حقیر، بیش‌تر و بیش‌تر می‌شود و پیش از رسیدن به گودال و صید، همه‌چیز از دست می‌رود. ارجاعات مستقیم فیلم به گدار در سطح کلام و نمایش پرسه‌زنی‌های بی‌مقصد و بی‌هدف شبیه به آنتونیونی را درنظر بگیرید. به این‌ها، خودارجاعی‌ها (چه به سینما، چه به فیلم‌ها و چه در سطح روایت زندگی یک کارگردان) را هم بیفزایید و غلظت این خودارجاعی‌های علاقه‌مند به «هشت‌ونیم» فلینی را، تاحد خودارجاعی‌ها و ادای دین‌های پست‌مدرنیستی بالا ببرید. عجیب نیست اگر دست‌پخت چنین رویکردی، هم‌زمان شور و شیرین و ترش باشد. به‌خصوص اگر این ایده‌های مختلف سینمادوستی، بی‌توجه به آثار نمونه، از واقعیت شهری منتزع و منفک نشود و به خوردن چند قرص و خواب عجیب و طولانیِ دختری علاقه‌مند به بازیگری رضایت دهد. درست است که اثر می‌خواهد شخصی باشد؛ اما این اتفاق با ریختن همه‌ی مواد سازنده‌ی فیلم‌های موردعلاقه‌ی فیلم‌ساز رخ نمی‌دهد.

مگر می‌شود نگرش و سبک حاصل از چندین فیلم‌ساز تاریخ سینما را بدون درنظرگرفتن پشتوانه‌ی تاریخی و اجتماعی آن فیلم‌ها، آزادانه و بی‌پشتوانه در هر جایی به‌کار برد؟ این سؤال را از زمان تماشای «شب‌های روشن» قابل‌طرح می‌دانم. شاید طرح چنین سؤالی بی‌مورد باشد، و بشود پذیرفت که همه‌ی انواع فیلم‌سازی تا ابد در هر جغرافیایی احیاپذیرند، اما پرسش «جایگاه و نگرش فیلم‌ساز» در مواجهه با سینمای شخصی‌اش نمی‌تواند مردود باشد. یک سینه‌فیل حق دارد بداند خود فرزاد مؤتمن در این دل‌باختگی به آثار سینمایی کجا ایستاده. اساساً «شب» به‌غیراز بهانه‌ی روایت آدم‌های تنها و خلوتیِ خیابان، چه کارکردی در سبک فیلم «سراسر شب» دارد؟ انتظار سبکی مشخص از بسیاری از آثار این روزها، انتظاری بیهوده‌ است؛ اما مؤتمن فرق می‌کند؛ کاربلد است و مسلط. دوست داشتم ببینم مؤتمن شب، پرسه‌زنی‌ها و زندگی فیلم‌ساز را تداومی و خالی از معنا می‌بیند و شب در نظرش همان «کسوف» آنتونیونی است یا روابط آدم‌هایش را بریده‌بریده و جدا از زمان و مکان می‌بیند، مثل «سال گذشته در مارین باد»؟ آیا به تعبیر شریدر از سینمای برسون، به استعلایی‌شدن در شب نزدیک می‌شود یا اصلاً این‌ها مدنظرش نیست و می‌خواهد تارانتینووار همه‌ی دلبستگی‌هایش را قاب کند روی دیوار کافه آلفاویل؟

میان قدم‌زدن‌ها در شب، نه حسی تداومی وجود دارد، نه سکوت و کلیشه‌هایی که از شب می‌شناسیم رخ‌نمایی می‌کنند و نه در برخورد با شب، در فیلمی که سراسر مدعی آن است، گزینه‌ی جدیدی به گزینه‌های قبلی‌مان اضافه می‌شود. علت اصلی این ماجرا، بهره‌بردن از انواع تمهیدهایی‌ست که به ذهنی مسلط به سینما راه پیدا کرده؛ اصول کلاسیک کارگردانی در جاهایی عامدانه کنار گذاشته می‌شوند؛ درحالی‌که هم‌زمان، دیالوگ‌نویسی به‌دنبال علت و معلول و منطق کلام پیوسته می‌گردد. گاهی البته با جملات درشت و حرف‌های مهم از این مهلکه می‌گریزد؛ اما اساس دیالوگ‌نویسی فیلم، سراسر متعلق است به جریان اصلی سینما؛ چیزی که کارگردانی فیلم به آن علاقه ندارد.

تقریباً تمامی شخصیت‌های اصلی «سراسر شب»، کارت‌پستالی‌اند و رفتار و تصمیم‌شان حساسیت خاصی در تماشاگر ایجاد نمی‌کند. می‌شود درباره‌ی تک‌تک‌شان بحث کرد؛ درباره‌ی نیرویی که در دو خواهر فیلم (که هر دو را الناز شاکردوست بازی می‌کند) وجود ندارد برای ایجاد کشش دراماتیک در داستان؛ نه یک نیروی عینی و در مقابل دیگر شخصیت‌ها، نه نیرویی درونی و واضح. بحث شخصیت‌پردازی را می‌شود با شخصیت کارگردانی که برای اولین‌بار می‌نویسد (امیر جعفری) پی گرفت. اطلاعات خاصی از او نداریم. نه مشکلش معلوم است و نه جنبه‌ی خاصی از او روشن می‌شود برای مخاطب. تمامی بحث‌های فیلم، در سایه‌ی سینه‌فیلیای دمیده‌شده در اثر، محو می‌شود. در این شرایط، تحلیل این‌که آیا این دو خواهر، دو وجه از یک شخصیت‌اند یا نه، راهگشا نیست. به‌جای آن‌که ادای دین به فیلم‌ها و بازی با دیالوگ‌ها زیر چتر شخصیت‌پردازی، کشش داستانی و سبک مشخصی از کارگردانی قرار بگیرد، در تمام فیلم، سینه‌فیلیا بی‌وقفه می‌بارد و سقف و ساختمان فیلم را روی سر مخاطب فرو می‌ریزد.

نوشته‌ی محمدحسین گودرزی

All Through the Night Review; by Mohammad Hosein Goodarzi

On one hand, you have European modernist strolling and then there’s the background collage of post modernism. As the film goes on, the movie strays further and further from both. Instead of paying homage to movies and playing with dialogues to create a character, a style and a narrative, the whole movie rains down cinema references all over and doesn’t maintain its audience in any shape or form

 

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

برای افزودن دیدگاه کلیک کنید

یک پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

خبر

پایان فیلمبرداری «قهرمان» فرهادی | The end of filming Farhadi’s A Hero

پایان فیلمبرداری «قهرمان» فرهادی

پایان فیلمبرداری «قهرمان» فرهادی

آرت‌تاکس – گروه سینمای ایران:#قهرمان نهمین فیلم #اصغر_فرهادی پس از ۷۵ جلسه فیلم‌برداری، روز شنبه، ۲۹ آذرماه طبق برنامه‌ریزی انجام‌شده به پایان رسید.
#امیر_جدیدی، #محسن_تنابنده، #فرشته_صدرعرفایی، #سارینا_فرهادی و جمعى ديگر از بازیگران كه اغلب آنان چهره‌هاى جديد هستند در این فیلم ایفای نقش کرده‌اند.
تدوین فیلم توسط #هایده_صفی_یاری آغاز شده است.

پیش‌خبر: وقفه در تولید فیلم تازه‌ی اصغر فرهادی

The end of filming Farhadi’s “A Hero”

Asghar Farhadi’s ninth film “A Hero” ended on Saturday, December 20, after 75 filming sessions, according to the schedule.
Amir Jadidi, Mohsen Tanabandeh, Fereshteh Sadr Orafaei, Sarina Farhadi and a group of other actors, most of whom are new faces, have played roles in this film.
The film was edited by Hayedeh Safiyyari.
.
#asgharfarhadi #ahero #amirjadidi #mohsentanabandeh #sarinafarhadi

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

ادامه مطلب

خبر

گزارش یک رسانه‌ی امریکایی درباره‌ی فیلم شهاب حسینی | IFC Midnight’s Iranian Horror Movie ‘The Night’ Traps a Couple Inside a Hotel Room Next Month

اکران فیلم آن شب

گزارش یک رسانه‌ی امریکایی درباره‌ی فیلم تازه‌ی شهاب حسینی
آغاز اکران فیلم «آن شب» از ۲۹ ژانویه‌

آرت‌تاکس – گروه سینمای ایران: رسانه‌ی Bloody Disgusting در گزارشی خبر از اکران فیلم «آن شب» در آمریکا منتشر کرده. «آن شب» با بازی شهاب حسینی قرار است در تاریخ ۲۹ ژانویه ۲۰۲۱ نمایشش را در سینماهای آمریکا آغاز کند. آن‌چه در ادامه می‌خوانید گزارش این رسانه درباره‌ی نخستین تجربه‌ی فیلم‌سازی کوروش اهری در مقام کارگردان است.

شرکت IFC Midnight برای اکران «آن شب» فیلم ترسناک روانشناختی کوروش اهری در امریکا تاریخ تعیین کرد. این فیلم ایرانی با بازی شهاب حسینی قرار است در تاریخ ۲۹ ژانویه ۲۰۲۱ در سینماها اکران شود. این فیلم به عنوان اولین فیلم تولید شده ایرانی در ایالات متحده است که با دریافت مجوز نمایش از ایران، بناست بصورت همزمان اکران ‌شود.

به گزارش سایت IFC Midnight، «آن شب» فیلمی ترسناک، دلهره‌آور و معمایی به نویسندگی کوروش اهری و میلاد جرموز محصول سال ۲۰۱۹ است. «آن شب» که در آمریکا فیلمبرداری شده اولین فیلم بلند کوروش اهری است.

داستان فیلم در مورد زوج جوانی است که به همراه دختر یک ساله‌شان خود را محبوس در هتلی قدیمی می‌یابند. علیرغم تلاششان برای اقامتی دلپذیر در این هتل عجیب و وهم‌آور، نیرویی خارجی آن دو را وادار به ابراز رازهای درونی‌شان که از یکدیگر پنهان نگه داشته‌اند می‌کند. آن‌ها با دقت همه چیز و هر کسی را که در مسیرشان قرار دارد زیر سال می‌برند. در این فیلم جورج مگوایر نیز به‌عنوان بازیگر نیز حضور دارد.

«آن شب» فیلمی از کمپانی ماموت پیکچرز است که با همکاری کمپانی سون اسکای اینترتینمنت ساخته شده و از عوامل هالیوودی آن می‌توان به ‎الکس بروتو به همراه جفری الارد (سرمایه‌گذار فیلم «کشتار با اره برقی در تگزاس») و شریل استارولاکیس (فیلم «نگهبان شب») اشاره کرد. تری جرج (برنده جایزه اسکار) نیز مشاور محمد درمنش (تهیه‌کننده فیلم) است.

در این فیلم بازیگران و عوامل متنوعی متشکل از مهاجران عمدتاً ایرانی که شهروند قانونی / دارندگان گرین کارت یا ایرانی-آمریکایی متولد آمریکا هستند، به کار گرفته شده‌اند.

ببینید: تریلر فیلم «آن شب» به کارگردانی کوروش آهاری و بازی شهاب حسینی

IFC Midnight’s Iranian Horror Movie ‘The Night’ Traps a Couple Inside a Hotel Room Next Month

FC Midnight has set a date for director Kourosh Ahari‘s psychological horror movie The Night this week, the Iranian film set for release in theaters and at home on January 29, 2021.
The press release details, “The Night went into production in the US in 2018, at the onset of Trump’s Iran

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

ادامه مطلب

خبر

هيأت داوران نخستين جشنواره فیلم «روزنه» معرفی شدند | Jury for first Rozaneh Film Festival revealed

پوستر نخستين جشنواره فیلم «روزنه»

هيأت داوران نخستين جشنواره فیلم «روزنه» معرفی شدند
برگزاری در دی ماه

آرت‌تاکس – گروه سینمای ایران: اعضای هیأت داوران، نخستين جشنواره فیلم «روزنه» که در دی ماه امسال برگزار خواهد شد، معرفی شدند. 

سارا بهرامى، كاوه سجادى‌حسينى، رضا گوران، عليرضا علويان، خسرو نقيبی، كريم لک‌زاده و ندا هنگامى تيم داوری نخستين جشنواره فيلم ««روزنه» خواهند بود.

فراخوان اولين دوره جشنواره «روزنه» طی روزهای گذشته منتشر شد و مورد استقبال مخاطبان قرار گرفت. علاقه‌مندان می‌توانند تا هفتم دی ماه سال جاری با مراجعه به سايت www.yerma-house.ir برای حضور در نخستين جشنواره «روزنه» ثبت نام و آثار خود را ارائه كنند.

طبق برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده اين جشنواره در دی ماه سال جاری به دبيری ندا هنگامی در تهران برگزار خواهد شد.

پوستر نخستين جشنواره فیلم «روزنه»

پوستر نخستين جشنواره فیلم «روزنه»

Jury for first Rozaneh Festival revealed

The jury for the first annual Rozaneh film festival has been revealed as such: Sara Bahrami, Kaveh Sajadi Hoseini, Reza Goran, Alireza Alavian, Khosrow Naghibi, Karim Lakzadeh and Neda Hengami line up the jury members for the festival
Submissions have opened for just a few days and entries will be accepted on www.yerma-house.ir till 29th of December

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

ادامه مطلب

محبوب‌ترین‌ها