با ما همراه باشید
نقد فیلم شیشلیک نقد فیلم شیشلیک

سینمای ایران

نقد فیلم شیشلیک: تیغ دو دم نوشته‌ی خسرو نقیبی

نقد فیلم شیشلیک ساخته‌ی محمدحسین مهدویان | منتقد: خسرو نقیبی (سردبیر آرت‌تاکس)    

فیلم‌نامه‌ی امیرمهدی ژوله در دستان محمدحسین مهدویان، به‌سان تیغ دو دم است. از یک‌سو جهانی که نویسنده خلق می‌کند مرعوب‌کننده است و نو، با ظرفیتی بالا برای ساخته‌شدن یکی از تندوتیزترین نقدهای اجتماعی این چهل سال؛ و سوی دیگرش، شوخی‌ها و جنس کمدی سبک‌سرانه‌ای‌ست که علیه خود فیلم، بخشی از آن پتانسیل بالا برای جدی‌گرفته‌شدن را، از بین می‌برد.

قابل حدس است که چه چیزی در این فیلم‌نامه، مهدویان را جذب خود کرده است. «شیشلیک» آشکارا ادامه‌ای بر جهان «لاتاری»ست. حاشیه‌نشینانی نادیده‌گرفته‌شده که تراژدی‌شان برای مردمان چند کیلومتر آن‌سوتر شوخی‌ست. چه این تراژدی ناموس باشد، چه فقر. اگر مهدویان در «لاتاری» درست پیش از حوادث سال ۹۶ هشدار می‌داد که همین کنار گوش‌تان مردمانی زندگی می‌کنند که «نداری» آن‌ها را به سرحد یک خط ترسناک رسانده، حالا «شیشلیک» به‌شکلی نمادین‌تر قرار است هشداری باشد برای یک سرخورده‌گی جمعی، از شماری باور.

جهانی که ژوله می‌آفریند، همه‌چیز دارد: جغرافیا، تاریخ جایگزین و سبک زندگی. چیزی که یک‌بار پیش‌تر زمانی که پیمان قاسم‌خانی برره را خلق کرد درباره‌اش نوشتم «تولد یک ملت». با این حال مهدویان می‌خواهد از این قصه همانی را برداشت کند که در «لاتاری» کرده بود و افتراق با فیلم‌نامه در همین نقطه اتفاق می‌افتد. متن در جزئیات از همان جنسی‌ست که روزگاری قاسم‌خانی برای طنزهای سیاه مدیری می‌نوشت و بعدتر خود ژوله. جنسی از طنز مبتنی بر شوخی‌های روز مردمان کوچه و بازار، که ژورنالیستی‌ست و به‌روز، اما نه عمیق و زخم‌زننده. شکاف میان متن و اجرا، این‌جا حاصل می‌شود.

اجرا، زیادی برای این فیلم‌نامه جدی‌ست، و فیلم‌نامه زیادی برای این اجرا طناز. هرکجا متن از جهان پیرامونی واقعی و هم‌زمان از جغرافیای ساخته‌شده برای خودش بهره می‌گیرد، «شیشلیک» موفق است و زخم‌هایی که می‌زند، کاری (مصداق‌ش «حماسه‌ی گرسنه‌گان» به‌عنوان بهترین شوخی سیاه فیلم که به ساخته‌شدن بهترین شخصیت اثر یعنی پدربزرگ خانواده که بازمانده‌ی آن حماسه با تمام تناقض‌هاش است ختم می‌شود)، و هرجا، به شوخی‌های تلگرامی و کوچه‌بازاری در دیالوگ‌های روزمره می‌رسد، «شیشلیک» سقوط می‌کند.

این «دو لحنی»، مشکلی‌ست که از همان نخستین دقایق، یقه‌ی فیلم را می‌گیرد و تا پایان هم رها نمی‌کند. هرچه‌قدر هم که گروه بازیگران درجه یک باشند (در رأس: بهترین بازی‌های کارنامه‌ی سینمایی پژمان جمشیدی و وحید رهبانی) و هرچه‌قدر هم که مهدویان تلاش کند آن را در فرم یک‌دست نگه دارد. نقطه‌ی اوج این تناقض در فصل کلیدی اثر خود را نشان می‌دهد. جایی که شخصیت اصلی، درمانده از ناتوانی در وفای به قولی که به دخترش داده، مقابل مردم سرمست می‌ایستد تا برنامه اجرا کند؛ فصلی میانه‌ی فضای اعتراضی آن سخنرانی معروف مراسم عروسی «عروسی خوبان»، و جایی از «خانم میزل شگفت‌انگیز» که میریام درمانده از نابودی زندگی‌اش مقابل مردم می‌ایستد و حقیقت را می‌گوید اما حقیقت زندگی‌اش را کمدی آن‌ها می‌یابد و همین را می‌کند سرمشق ادامه‌ی راه. «شیشلیک» دقیقن در میانه‌ی همین دو مثال می‌ایستد. نه آن است و نه این، و هم آن است و هم این.

نتیجه؟ فیلمی‌ست جسور (به معنای واقعی آن؛ هرچند نمی‌دانم در نسخه‌ی مثله‌شده چه بر سرش بیاید) اما نه کامل و ماندگار. نمی‌گویم فیلمی فراموش‌شدنی یا زودگذر است، چراکه جهان خودساخته‌اش، در یاد می‌ماند و احتمالن تا مدت‌ها می‌تواند محل شوخی و یادآوری باشد، اما یک فیلم بزرگ و البته در شمار بهترین‌های مهدویان نیست؛ که می‌توانست، با ظرفیت اولیه‌ی طرح، باشد. یک کمدی سیاه خوب است، با یک فهرست بلندبالا از حسرت‌ها.

‌‌

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

برای افزودن دیدگاه کلیک کنید

یک پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سینمای ایران

من این فیلم را اینطور نمی‌دیدم | داستان روز واقعه

روز واقعه

من این فیلم را اینطور نمی‌دیدیم | داستان روز واقعه

اختصاصی از آرت‌تاکس: داستان روزهایی که نگذاشتند بهرام بیضایی مهم‌ترین فیلم سینمای ایران درباره‌ی واقعه‌ی عاشورا را خودش بسازد

شکی نیست که «روز واقعه» مهم‌ترین فیلم سینمای ایران درباره‌ی واقعه‌ی عاشوراست اما این عنوان را در تمام این سال‌ها به واسطه‌ی متن بهرام بیضایی نثار این فیلم کرده‌اند، تا اجرای شهرام اسدی. با این حال، به‌نظر می‌رسد وقت آن رسیده باشد که بپرسیم «روز واقعه»ی کنونی، چه اندازه فیلمی از آنِ بهرام بیضایی‌ست و خود او چه میزان از فیلمی که نگذاشتند خود بسازد رضایت دارد. فیلم‌ساز به هجرت رفته‌ی این سال‌ها، تنها یک‌بار دراین‌باره صحبت کرده.

 

بازخوانی روز واقعه‌ی بهرام بیضایی در آرت‌تاکس

 

 

در گفت‌وگویی با جواد طوسی. او آن روزها را این‌گونه تعریف می‌کند:
روز واقعه را نگذاشتند خودم بسازم. لااقل ده تا کارگردان عوض شد و من تعجب می‌کردم که این همه آدم نمی‌توانند این فیلم را بسازند. حتا گفتند واروژ کریم مسیحی این فیلم را بسازد. خوشحال می‌شدم اگر او این فیلم را می‌ساخت. حتا اسم آقای محمدرضا اصلانی را آوردند. خیلی‌ها عقیده داشتند که چند جای فیلم را باید عوض کنم، امّا من برای عوض کردن نرفتم. به‌هرحال آقای شهرام اسدی مهارتش را داشت که لااقل تعداد جاهایی را که می‌خواستند عوض شود به سه برساند و فیلمی بسازد شبیه فیلم‌هایی که قرار است از تلویزیون پخش شود… اصلن نمی‌خواهم بگویم راضی هستم یا نه. تمام حرف من این است که من این فیلم را این‌طور نمی‌دیدم. این فیلم شباهتی به فیلم‌هایی که داشتم ندارد.

 

 

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

ادامه مطلب

سینمای ایران

فرشته طائرپور ۱۴۰۰ – ۱۳۳۱

فرشته طائرپور

فرشته طائرپور ۱۴۰۰ – ۱۳۳۱

تهیه‌کننده، نویسنده و فعال صنفی سینمای ایران بر اثر ابتلا به کرونا درگذشت. فرشته طائرپور نخستین تهیه‌کننده زن ایرانی بود که به عنوان رئیس هیئت‌مدیره‌ی خانه سینما (بزرگ‌ترین سندیکای صنفی سینماگران ایرانی) فعالیت کرد. خانم طائرپور ۶۹ساله بود‌.

طائرپور در بهمن ۱۳۳۱ در تهران به دنیا آمد و فارغ‌التحصیل کارشناسی ادبیات انگلیسی بود. او مدتی را به عنوان نویسنده و عضو هیئت تحریریه در مجله زن مشغول به کار شد و در سال‌های بعد ضمن مدیریت مرکز نگارش ویرایش کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با گروه‌های کودک و نوجوان شبکه‌های اول و دوم سیما در مقام مشاور و نویسنده همکاری داشته‌است. طائرپور به دنبال فعالیت ادبی در حوزه کودکان و نوجوانان از سال ۱۳۶۶ در زمینه سینمای کودک نیز به کار پرداخت.

 

فرشته طائرپور : جایزه‌ی بهترین فیلم‌نامه‌ی ژانر موزیکال خستگی طعنه‌ی دیگران را از بین برد!

 

خانه ادبیات و هنر کودکان و نوجوانان که طائرپور مدیرعامل آن است تاکنون بیش از ده فیلم سینمایی و حدود بیست هزار دقیقه آثار ویدئویی تهیه کرده‌است. طائرپور تجربه‌ی داوری جشنواره‌ی فیلم فجر را داشت و جوایز متعددی در کارنامه دارد.

آرت‌تاکس درگذشت خانم طائرپور را به دخترش غزل شاکری و خانواده‌ی گرامی‌اش، جامعه‌ی سینمای ایران و دوستداران این سینما تسلیت می‌گوید.

 

 

 

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

ادامه مطلب

خبر

خودمان دردمندیم اما آغوش‌مان به روی همسایه باز باشد

افغانستان

خودمان دردمندیم اما آغوش‌مان به روی همسایه باز باشد

انجمن صنفی فیلم‌نامه‌نویسان سینمای ایران با صدور بیانیه‌ای ضمن محکوم‌کردن رخدادهای امروز افغانستان و سکوت جهانی، خواستار همراهی حاکمیت و مردم ایران با شرایط هولناک مردم افغانستان شد.
متن بیانیه‌ی انجمن صنفی فیلم‌نامه‌نویسان سینمای ایران به شرح زیر است:
زنان و کودکان اولین قربانیان جنگ هستند. آن‌چه در افغانستان می‌گذرد، فاجعه‌ای اخلاقی است. آنانی که با طالبان معامله کرده‌اند و مردم افغانستان را به مسلخ این زشتکاران بداندیش فرستاده‌اند، انگار حافظه‌ای برای یادآوری نداشتند که طالبان ثابت کرده‌ به هیچ اصول اخلاقی و عهدی پای‌بند نیست.
ما فیلم‌نامه‌نویسان سینمای ایران نگرانیم. نگران از آن‌چه که قرار است بر سر مردم افغانستان بیاید. گفته‌اند برای سیاستمداران مردم یا وسیله هستند یا دشمن، دولت‌ها می‌آیند و می‌روند و این مردم هستند که زندگی نمی‌کنند، کشته می‌شوند.
درخواست می‌کنیم و انتظار داریم: مرزها را به روی هنرمندان، نویسندگان، روشنفکران و هر افغان‌ای که نمی‌تواند تحت حاکمیت طالبان زندگی کند باز کنید، مرزها را به روی زنان و دختران و کودکان افغان باز کنید، کمک کنید کشته نشوند، کمک کنید منتقل بشوند به کشورهایی که اعلام کرده‌اند پذیرای پناه‌جویان هستند.

مردم ما زیر بار خشکسالی، گرانی و بیماری کرونا در حال تباه شدن هستند اما آغوش‌شان برای مردمی که سرزمین مادری‌شان را از دست داده‌اند، باز است.
با چشمی گریان و قلبی اندوهگین، نگران زنان و کودکان و نخبگان افغان و هر آن‌کس از این ملت که می‌خواهد دور از اندیشه‌ی طالب زندگی کند هستیم. کمک کنید قتل‌عام نشوند، به بردگی بُرده نشوند.

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

 

ادامه مطلب

محبوب‌ترین‌ها