با ما همراه باشید
نقد روشن نقد روشن

سینمای ایران

نقد فیلم روشن: زوالِ تراویس نوشته‌ی خسرو نقیبی

نقد روشن ساخته‌ی روح‌الله حجازی | منتقد: خسرو نقیبی (سردبیر آرت‌تاکس)

دوئت روح‌الله حجازی و رضا عطاران، فیلمی‌ست در حال‌وهوای درام‌های معترض دهه‌ی ۷۰ میلادی سینمای آمریکا. الگوی «راننده تاکسی» و تراویس بیکل‌ش را (که این روزها در کل جهان هوادار زیاد هم پیدا کرده) می‌گیرد، به روزش می‌کند، جغرافیا را به این‌جا می‌آورد و حاصل یک فیلم تاریک شخصی می‌شود با مردی که می‌خواسته کسی شبیه تراویس باشد، اما زمانه، نه قهرمان، که ابترش کرده.

نوشتم دوئت حجازی و عطاران؛ و بعدتر نوشتم «فیلم شخصی». این دو گزاره‌ی به ظاهر متناقض، وقتی کنار هم می‌نشینند که جنس فیلم‌سازی موردعلاقه‌ی عطاران را هم به یاد بیاوریم. یک‌جور کمدی سیاه که گاه وجه کمدی‌اش را هم از دست می‌دهد و به تراژدی می‌رسد. ‌حجازی و عطاران در این نقطه به هم رسیده‌اند. در شخصیت روشن. یعنی اگر خط داستانی و جهان متعلق به حجازی است، عطاران هم با خود از سینمای شخصی‌اش آن خودِ تلخ و سیاه‌ش را، با جهان‌بینی منحصربه‌خودش، به روشن افزوده. نتیجه این‌که انگار پشت و‌ جلوی دوربین، یک بده‌بستان کارگردان-بازیگر در ور مؤلفانه‌ی هر دو، رخ داده که خروجی‌اش، اصالتی «اکنون و این‌جا»یی به «روشن» داده. مردی (به نشان مردمانی) که می‌خواهد درست‌ش کند، اما هرچه بیش‌تر دست‌وپا می‌زند، بیش‌تر فرو می‌رود. مردی که امیدوار است یک وقتی همه‌چیز مثل فیلم‌ها به پایان خوش ختم شود، اما، آن وقتی، زندگی‌اش از قاب مربع روزمره، به قاب مستطیل سینما می‌رسد، که سینمای درون قاب، قرار است یک تراژدی از جنس سینمای «زوال قهرمان» باشد، و نه یک فیلم با پایان خوش.

«روشن»، جزئیات (به‌ویژه در شخصیت‌پردازی و گرفتن خروجی از مواجهه‌ی شخصیت با آدم-المان‌های اطراف) فراوان دارد و جاه‌طلبی، تا دل‌تان بخواهد. اولی باعث می‌شود با یک فیلم قابل اعتنا و ارجاع روبه‌رو باشیم، و دومی، دلیل اصلی یک «فیلم کامل»نشدن این اثر حجازی‌ست. آن چیزهایی که نمی‌تواند در این زمانه بسازد، و درنتیجه، دائم مجبور است دوربین‌ش را بچرخاند، یا بیرون نگه دارد. که نه در خشونت، نه در سیاهی و نه در تحقیر، نمی‌تواند ته آن‌چه را که باید نشان دهد؛ و جایگزین‌ها، گاه آن ضربه‌ای را که باید، نمی‌زنند. چنین است که برای شخصیت‌پردازی، حجازی مجبور است مسیری را برود که فیلم دیر روی ریل بیفتد و شاه‌سکانس‌ش (فصل شب‌نشینی مردانه و متعلقات‌ش) که اصلن باید سکانس افتتاحیه باشد و با آن وارد جهان روشن شویم، نیم‌ساعتی عقب می‌افتد و درنهایت هم ناکامل و فانتزی اجرا می‌شود؛ آن‌قدر که بتواند از گزند ممیزها در امان بماند و فیلم زنده بماند.
خواندم همین روزها کوئنتین تارانتینو در گفت‌وگویی در انتقاد از «ژوکر» تاد فیلیپس گفته «فیلم‌های کالت دهه‌ی هفتاد را برمی‌دارند و کپی‌اش را در قالب فیلم تجاری پرفروش تحویل‌مان می‌دهند.» احتمالن اگر او «روشن» را در یکی از این فستیوال‌های کوچک (که انتظارشان از سینمای ایران، انتظار همیشه‌گی نیست) ببیند، می‌تواند خلفِ به‌روزشده‌ی آن سینما را در این فیلم حجازی پیدا کند. اگر قرار بر بازآفرینی آن سینما نباشد، تراویس‌ها در واقعیت امروز، جمله‌گی، روشن‌ند.

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

برای افزودن دیدگاه کلیک کنید

یک پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

خبر

نخستین تصویر از مهران مدیری در فیلمِ مسعود کیمیایی

نخستین تصویر خائن کشی

ببینید:‌ نخستین تصویر «خائن کشی»

فیلم‌برداری فیلم سینمایی «خائن‌کشی» به کارگردانی مسعود کیمیایی و تهیه‌کنندگی علی اوجی به نیمه رسید.امیر آقایی، سارا بهرامی، پانته آ بهرام، پولاد کیمیایی، اندیشه فولادوند، سام درخشانی، حمیدرضا آذرنگ و مهران مدیری بازیگران فیلم «خائن‌کشی» هستند.
فیلم‌برداری سی‌امین فیلم مسعود کیمیایی هم‌چنان در تهران ادامه دارد.

عکس: احمدرضا شجاعی

در کنار نخستین تصویر خائن کشی بخوانید:

کیمیایی از کجا وارد زندگی ما شد: نوشته‌ای از سعید مروتی برای ۷۹ساله‌گی مسعود کیمیایی

The first image of Mehran Modiri in Masoud Kimiai’s “Killing the traitor”The filming of the movie “Killing the traitor” directed by Masoud Kimiaei and produced by Ali oji is half over
Amir Aghaee, Sara Bahrami, Pantea Bahram, Poolad Kimiai, Andisheh Fooladvand, Sam Derakhshani, Hamidreza Azarang and Mehran Modiri the best cast of “Killing the traitor”. It continues in Tehran

 

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

ادامه مطلب

سینمای ایران

قصیده‌ی گاو سفید نماینده‌ی ایران در برلین ۲۰۲۱

قصیده گاو سفید

بخوانید: فهرست کامل بخش مسابقه‌ی هفتاد و یکمین برلیناله
قصیده گاو سفید نماینده‌ی ایران در برلین ۲۰۲۱

صفحه‌ی رسمی برلیناله نوشت «۱۵ عنوان منتخب از ۱۶ کشور نشان می‌دهد که پاسخ فیلم‌سازان به وضعیت پیچیده‌ی حال حاضر جهان، ساختن فیلم‌هایی عمیقن شخصی است. در این فهرست بسیاری از فیلم‌سازان به جشنواره بازمی‌گردند؛ از جمله سلین سیاما و دریافت‌کنندگان خرس نقره‌ای هونگ سانگ‌سو و آلونسو رویزپالاشس. این فیلم‌ها به همراه تعدادی فیلم معتبر از سراسر جهان امسال برای خرس‌های طلایی و نقره‌ای رقابت می‌کنند. فیلم‌های بخش مسابقه، طی یک رویداد آنلاین در اوایل ماه مارس به متخصصان (سینماگران و منتقدان) عرضه می‌شود و سپس در یک برنامه‌ی ویژه‌ی تابستانی در ماه ژوئن در سینماهای سراسر برلین نمایش داده می‌شوند.»

معرفی فیلم قصیده گاو سفید را این‌جا ببینید.

خبر مهم برای سینمای ایران نمایش فیلم «قصیده‌ی گاو سفید» است که سال گذشته در جشنواره‌ی فیلم فجر به نمایش درآمد اما این‌جا به نام ساخته‌ی مشترک بهتاش صناعی‌ها و مریم مقدم و محصول ایران و فرانسه معرفی شده است.

فهرست کامل فیلم‌های بخش مسابقه‌ی برلیناله ۲۰۲۱ به شرح زیر است:
🔴 محوشدن (خاویر بوویس)
🔴 بخت بد یا … (رادو جود)
🔴 قصیده‌ی گاو سفید (بهتاش صناعی‌ها و مریم مقدم)
🔴 فابیان – برو سراغ سگ‌ها (دومینیک گراف)
🔴 جنگل – من تو را همه‌جا می بینم (بنس فلیگاف)
🔴 آقای باخمان و کلاس‌اش (ماریا اسپته)
🔴 من مرد تو هستم (ماریا شریدر)
🔴 مقدمه (هونگ سانگ‌سو)
🔴 جعبه‌ی حافظه (جوآنا حاجی‌توماس و خلیل جوریگ)
🔴 نور طبیعی (دنس ناگی)
🔴 هم‌سایه (دنیل برول)
🔴 مامان کوچولو (سلین سیاما)
🔴 یک فیلم پلیسی (آلونسو رویزپالاشس
🔴 وقتی به آسمان نگاه می‌کنیم چه می‌بینیم؟ (الکساندر کوبریدزه)
🔴 چرخ بخت و خیال (ریوسوکه هاماگوچی)

Announcing the Competition lineup for the 71st Berlinale! The 15 selected titles from 16 countries show filmmakers responding to current global disruptions with dense, deeply personal films. The selection sees many filmmakers returning to the festival, among them Céline Sciamma and Silver Bear recipients Hong Sangsoo and Alonso Ruizpalacios. These and many more spellbinding films will be vying for the Golden and Silver Bears this year.
Our Competition films will be presented to industry professionals during our online Industry Event in early March, and then screened in cinemas across Berlin during our Summer Special in June.

از مجموعه تحلیل‌گران عصر ارتباطات بیش‌تر ببینید:

آرت‌تاکس را در توئیتر، تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

کیدتاکس Kidtalks.ir | کیدتاکس رسانه تصویری کودکان و نوجوانان

تک‌تاکس Techtalks.ir | اولین رسانه تصویری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

ادامه مطلب

سینمای ایران

نقد فیلم یدو:‌ یک داستان کوتاه چندکلمه‌ای نوشته‌ی محمدحسین گودرزی

نقد یدو

نقد یدو نوشته‌ی محمدحسین گودرزی

یدو نتیجه‌ی تمجیدها از ۲۳نفر است. وقتی فیلم‌ساز شرح ماوقع را با تکیه‌‌ بر داستانی واقعی در زمان جنگ خودبسنده دید و بدون سروشکل و شاخ‌وبرگ‌دادن به ایده‌ای تک‌خطی، با تمجیدهای بیش‌ازحد جراید و برنامه‌ی مشهور سینمایی تلویزیون روبه‌رو شد تا به کاستی‌های اثر اولش بی‌توجه شود.
یدو درست مثل ۲۳نفر با کمبود مواد داستانی مواجه است. مرعوب خلاصه‌ی منبع اقتباس کم‌حجمش در نیم‌خط شده و می‌خواهد جای خالی پیش‌روی میانه‌ی داستان را با حرکات دوربین پر کند و با موسیقی متن به آن حجم ببخشد. فیلم به‌سرعت همه‌‌ی اطلاعات داستانی را با مخاطب درمیان می‌گذارد و مخاطب را آماده‌ می‌کند تا با مسأله‌ی ترک شهر زیر فشار انفجارها یا ایستاده‌گی در آن، تحت‌تأثیر قرار بگیرد. این اتفاق هرگز رخ نمی‌دهد و فیلم تا انتها در همان نقطه‌ی اولیه باقی می‌ماند و بعد از حدود ۲۰دقیقه، مشخص می‌شود داستانی وجود ندارد؛ داستان را برایند کشمکش‌ها و تجمیع نیروهای مخالف می‌دانیم.

نقد یدو نوشته‌ی گل‌بو فیوضی | روایت جبر زندگی در گذاشتن و رفتن 

در یدو، مادر می‌خواهد بماند و پسر، نه. این اختلاف در سطح کلام باقی می‌ماند و کوچک‌ترین کنشی وجود ندارد که تقابل آرا را به‌سطحی دیگر ببرد. ما نه از میزان پیش‌روی دشمن باخبریم، نه می‌دانیم اعضای خانواده چه‌قدر برای تصمیم نهایی فرصت دارند و نه چیزی از دلیل خواست مادر می‌دانیم جز این‌که حیوان خانه‌گی‌شان ممکن است بی‌غذا بماند. اصلن چرا این‌قدر فیلم نسبت به خلق دل‌بسته‌گی‌های مختلف برای مادر کوتاهی کرده؟ چرا این‌قدر خالی از نوستالژی، شهر و خاک و ریشه را خلاصه کرده در چند حیوان؟ باید با دیدن هر خشتی دل‌مان بلرزد و دل‌تنگ شویم برای لحظه‌های ازدست‌رفته اما یدو بی‌اعتنا به خلاصه‌داستانش، هیچ حسی درباره‌ی شهر و کنش جمعی نمی‌آفریند.
یدو از نوک‌پا که سمپاتیک‌نشدن پسر قصه در همان ابتداست تا سر و انتهای قصه اشکال و ایراد دارد و دراین‌میان، هیچ ستون‌ فقراتی هم برای اتصال ابتدا به انتها وجود ندارد. تصمیم بی‌پرداخت قبلیِ انتهای قصه، سازندگان را مرعوب کرده اما از آن‌جا که شناخت دقیقی از تفکر و تخیل پسر به ما نداده‌اند، آسان نیست که در پایان به‌وجد بیاییم.
رویکرد ضدجنگ و نگاه انسانی گم‌شده در فیلم‌های جنگی، شعارهای خوبی‌اند اما در یدو زورشان نمی‌رسد به بی‌اثربودن صحنه‌ی خنثاسازی توسط جوان اصفهانی، جملات درشت در دهان آدم‌های صف نانوایی، بیش‌ از یک‌ساعت درجازدنِ فیلم و گیرکردن پشت جملات تکراری مادر و تلاش‌های بی‌فایده‌ی دوربین درراستای خلق فضایی یک‌دست.

 

ادامه مطلب

محبوب‌ترین‌ها